سرمقاله
صفحات روزنامه
اخبار آنلاین
زمان فروش واحدهای صندوق سرمایهگذاری به نوع صندوق و روش معامله آن بستگی دارد. فروش بعضی صندوقها در صورت وجود خریدار طی چند ثانیه انجام میشود، اما امکان برداشت وجه ممکن است تا یک یا دو روز کاری بعد فراهم شود. در صندوقهای صدور و ابطالی نیز پرداخت پول میتواند از یک تا چند روز کاری زمان ببرد.
به همین دلیل، مشاهده عبارت «فروش موفق» یا «ابطال ثبت شد» الزاماً به این معنی نیست که وجه همان لحظه به حساب بانکی سرمایهگذار واریز خواهد شد.
برای محاسبه زمان واقعی باید سه مرحله را از یکدیگر جدا کرد: زمان ثبت درخواست، زمان انجام یا تأیید فروش و زمان تسویه و واریز پول.
اگر صندوق قابل معامله در بورس یا ETF باشد، سفارش فروش در سامانه کارگزاری ثبت میشود. در صورت وجود خریدار با قیمت مناسب، معامله میتواند همان لحظه انجام شود. بااینحال، تسویه وجه بسته به نوع صندوق معمولاً یک یا دو روز کاری بعد صورت میگیرد.
در صندوقهای صدور و ابطالی، واحدها در بازار بورس به سرمایهگذار دیگری فروخته نمیشوند. کاربر درخواست ابطال را در سامانه صندوق ثبت میکند و مدیر صندوق پس از محاسبه قیمت ابطال، مبلغ را در مهلت تعیینشده در امیدنامه پرداخت خواهد کرد.
در نتیجه پاسخ کوتاه چنین است:
عدد دقیق باید از امیدنامه، اساسنامه یا مقررات همان صندوق بررسی شود.
فروش زمانی انجام میشود که سفارش سرمایهگذار با سفارش خرید شخص دیگری تطبیق پیدا کند. تسویه مرحلهای است که در آن انتقال مالکیت و وجه از طریق زیرساخت بازار سرمایه نهایی میشود.
ممکن است سفارش ETF در چند ثانیه انجام شود و مبلغ حاصل از فروش نیز در قدرت خرید حساب کارگزاری نمایش داده شود، اما امکان برداشت آن به حساب بانکی تا تاریخ تسویه وجود نداشته باشد.
در صندوقهای صدور و ابطالی نیز ثبت درخواست فقط آغاز فرآیند است. مدیر صندوق باید تعداد واحدها، ارزش خالص داراییها و قیمت ابطال را محاسبه و سپس وجه را پرداخت کند.
زمانبندی زیر یک چارچوب عمومی است و ممکن است مقررات هر صندوق یا بازار تغییر کند.
|
نوع صندوق |
نحوه خروج |
زمان انجام |
زمان معمول تسویه یا پرداخت |
|
ETF درآمد ثابت |
فروش در بورس |
در صورت وجود خریدار، همان لحظه |
معمولاً T+1 |
|
ETF طلا و کالایی |
فروش در بورس کالا |
در صورت تطبیق سفارش، همان روز |
معمولاً T+1 |
|
ETF سهامی و اهرمی |
فروش در بورس یا فرابورس |
در صورت وجود خریدار، همان روز |
معمولاً T+2 |
|
صندوق صدور و ابطالی درآمد ثابت |
ثبت درخواست ابطال |
پس از تأیید صندوق |
ممکن است روز کاری بعد پرداخت شود |
|
صندوق صدور و ابطالی سهامی یا مختلط |
ثبت درخواست ابطال |
پس از محاسبه NAV |
معمولاً چند روز کاری |
|
سایر صندوقهای صدور و ابطالی |
طبق امیدنامه |
وابسته به مقررات صندوق |
ممکن است تا هفت روز کاری زمان ببرد |
حرف T در عبارتهایی مانند T+1 و T+2 به روز انجام معامله اشاره دارد. T+1 یعنی تسویه یک روز کاری پس از معامله و T+2 به معنی دو روز کاری پس از معامله است.
فرض کنید سرمایهگذار روز شنبه واحدهای یک صندوق طلای قابل معامله را بفروشد و سفارش او همان روز انجام شود.
اگر صندوق دارای تسویه T+1 باشد، وجه معامله در روز کاری بعد تسویه میشود. سرمایهگذار میتواند درخواست برداشت خود را براساس زمانبندی کارگزاری ثبت کند.
اگر روز بعد تعطیل رسمی باشد، تسویه به اولین روز کاری بعد منتقل خواهد شد. بنابراین منظور از T+1 یک روز تقویمی نیست، بلکه یک روز کاری بازار است.
فرض کنید واحدهای یک صندوق سهامی قابل معامله روز شنبه فروخته شوند. اگر تسویه آن T+2 باشد، وجه در دومین روز کاری پس از معامله تسویه خواهد شد.
ممکن است مبلغ از همان روز در مانده حساب معاملاتی دیده شود و امکان خرید برخی داراییها با آن وجود داشته باشد، اما برداشت بانکی به تاریخ تسویه و برنامه پرداخت کارگزاری وابسته است.
نمایش وجه در قدرت خرید نباید با قابل برداشت بودن آن اشتباه گرفته شود.
در این صندوقها اصطلاح «ابطال» بهجای فروش استفاده میشود. سرمایهگذار وارد سامانه اختصاصی صندوق میشود و تعداد واحدهایی را که قصد ابطال آنها دارد مشخص میکند.
قیمت نهایی ممکن است هنگام ثبت درخواست معلوم نباشد، زیرا باید ارزش خالص داراییهای صندوق محاسبه شود. مبلغ پرداختی براساس قیمت ابطال قابل اعمال در همان صندوق تعیین خواهد شد.
فرآیند معمول شامل مراحل زیر است:
مهلت انجام این مراحل در امیدنامه صندوق نوشته میشود. به همین دلیل نمیتوان یک زمان واحد برای تمام صندوقهای صدور و ابطالی اعلام کرد.
فاصله میان ثبت درخواست و دریافت پول میتواند دلایل مختلفی داشته باشد.
در صندوقهای قابل معامله، انتقال وجه و مالکیت از طریق شرکت سپردهگذاری مرکزی و زیرساخت تسویه بازار انجام میشود. تاریخ تسویه به نوع صندوق بستگی دارد.
در صندوقهای صدور و ابطالی، قیمت ابطال براساس ارزش خالص داراییها یا NAV تعیین میشود. مدیر صندوق باید ارزش داراییها، بدهیها و هزینههای صندوق را محاسبه کند.
مدیر صندوق باید برای پرداخت درخواستهای ابطال، وجه کافی در اختیار داشته باشد. اگر حجم درخواستها زیاد باشد، ممکن است بخشی از داراییهای صندوق طبق مقررات فروخته شود.
روزهای تعطیل در زمانبندی تسویه محاسبه نمیشوند. ثبت درخواست در پایان هفته یا پیش از تعطیلات چندروزه میتواند زمان دریافت پول را افزایش دهد.
حتی پس از تسویه، انتقال وجه به حساب بانکی ممکن است براساس نوبتهای پرداخت کارگزاری یا صندوق انجام شود. ثبت درخواست پس از ساعت تعیینشده میتواند واریز را به چرخه بعد منتقل کند.
خیر. قابل معامله بودن صندوق به معنی تضمین فروش فوری در هر قیمت نیست.
برای انجام سفارش باید خریدار کافی در بازار وجود داشته باشد. اگر نقدشوندگی صندوق پایین باشد یا قیمت فروش فاصله زیادی با سفارشهای خرید داشته باشد، ممکن است سفارش برای مدتی انجام نشود.
بازارگردان وظیفه دارد به نقدشوندگی صندوق کمک کند، اما نمیتوان اجرای فوری هر سفارش با هر حجم و قیمتی را تضمین کرد.
پیش از خرید صندوق بهتر است حجم معاملات، فاصله قیمتهای خریدوفروش، عملکرد بازارگردان و اختلاف قیمت تابلو با NAV بررسی شوند. برای شناخت انواع صندوقها و ارزیابی گزینههای مختلف نیز میتوان از مطالب برتربروکر استفاده کرد و اطلاعات نهایی را با امیدنامه رسمی هر صندوق تطبیق داد.
در ETFها، وجه حاصل از فروش ابتدا در حساب معاملاتی کارگزاری ثبت میشود. برای انتقال پول به حساب بانکی باید درخواست برداشت ثبت کنید.
حساب بانکی مقصد باید به نام خود سرمایهگذار و در کارگزاری تأیید شده باشد. زمان واریز به تاریخ تسویه، ساعت ثبت درخواست و چرخه پرداخت کارگزاری بستگی دارد.
در صندوقهای صدور و ابطالی، وجه معمولاً به حساب بانکی ثبتشده در سامانه صندوق واریز میشود. اگر شماره حساب اشتباه، مسدود یا متعلق به شخص دیگری باشد، پرداخت ممکن است با تأخیر مواجه شود.
برخی صندوقهای صدور و ابطالی برای خروج زودهنگام، جریمه ابطال در نظر میگیرند. این هزینه معمولاً براساس فاصله میان تاریخ صدور و تاریخ ابطال واحدها محاسبه میشود.
برای مثال ممکن است ابطال در چند روز ابتدایی سرمایهگذاری شامل نرخ بیشتری باشد و با طولانیترشدن دوره نگهداری کاهش پیدا کند. این ساختار در همه صندوقها وجود ندارد.
در ETFها معمولاً هزینه معامله بهصورت کارمزد خریدوفروش دریافت میشود و موضوع جریمه ابطال مانند صندوقهای صدور و ابطالی مطرح نیست.
پیش از سرمایهگذاری باید بخش هزینهها و جریمه ابطال امیدنامه مطالعه شود. بازده اعلامشده صندوق الزاماً مبلغ خالص دریافتی در صورت خروج زودهنگام نیست.
در ETFها، فروش با قیمت بازار انجام میشود. قیمت بازار تحتتأثیر عرضه و تقاضاست و میتواند بالاتر یا پایینتر از NAV صندوق قرار گیرد.
در صندوقهای صدور و ابطالی، مبلغ دریافتی براساس قیمت ابطال محاسبه میشود. این قیمت ممکن است با عددی که هنگام ثبت درخواست مشاهده میکنید تفاوت داشته باشد، زیرا ارزش نهایی داراییها پس از پایان دوره محاسبه مشخص میشود.
بنابراین علاوه بر زمان پرداخت، روش تعیین قیمت نیز باید بررسی شود.
اگر احتمال میدهید در تاریخ مشخصی به پول نیاز خواهید داشت، فروش را به آخرین روز موکول نکنید. وجود تعطیلات، نقدشوندگی پایین یا تأخیر در پردازش بانکی میتواند برنامه شما را تغییر دهد.
قبل از ثبت درخواست این موارد را بررسی کنید:
برای سرمایه موردنیاز در کوتاهمدت، فقط بازده صندوق را نبینید. سرعت و اطمینان دسترسی به وجه نیز باید بخشی از تصمیم باشد.
ابتدا وضعیت درخواست را در پنل صندوق یا کارگزاری بررسی کنید. ممکن است درخواست هنوز در مرحله محاسبه NAV، تأیید یا تسویه باشد.
اگر مهلت درجشده در امیدنامه گذشته است، شماره درخواست، تاریخ ثبت، تعداد واحدها و اطلاعات بانکی را آماده کرده و موضوع را از پشتیبانی رسمی پیگیری کنید.
مکاتبات و رسیدها را نگهداری کنید. اگر پاسخ مناسبی دریافت نشد، امکان ثبت شکایت از طریق مسیرهای نظارتی بازار سرمایه وجود دارد.
فروش واحدهای صندوق سرمایهگذاری ممکن است از چند ثانیه تا چند روز کاری زمان ببرد. در ETFها، معامله در صورت وجود خریدار همان روز انجام میشود، اما تسویه معمولاً در چرخه T+1 یا T+2 قرار دارد.
در صندوقهای صدور و ابطالی، مدیر صندوق درخواست را بررسی و مبلغ را براساس قیمت ابطال پرداخت میکند. این فرآیند بسته به نوع صندوق و امیدنامه میتواند از یک تا چند روز کاری و در بعضی موارد تا هفت روز کاری طول بکشد.
پیش از سرمایهگذاری باید زمان فروش، تاریخ تسویه، امکان برداشت، هزینه خروج و نقدشوندگی صندوق بررسی شوند. اگر در زمان مشخصی به پول نیاز دارید، بهتر است حاشیه زمانی کافی در نظر بگیرید و فروش را به آخرین روز موکول نکنید.