محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور، در نشست نخست‌وزیران کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای در دوشنبه، پایتخت تاجیکستان، با اشاره به تحولات اخیر منطقه و جنگ ۴۰ روزه علیه ایران، بر ضرورت تقویت همکاری‌های اقتصادی، مالی و امنیتی میان اعضای این سازمان تأکید کرد. او با انتقاد از یکجانبه‌گرایی در نظام بین‌الملل گفت ایران در برابر حملات نظامی آمریکا و اسرائیل، مطابق ماده ۵۱ منشور ملل متحد از حق دفاع مشروع استفاده کرده و درعین‌حال همواره گفت‌وگو و صلح را بر جنگ و بی‌ثباتی ترجیح داده است. عارف همچنین خواستار تبدیل ظرفیت‌های اقتصادی سازمان همکاری شانگهای به پروژه‌های مشترک و دستاوردهای ملموس برای کشورهای عضو شد. معاون اول رئیس‌جمهور در آغاز سخنان خود، شرایط کنونی جهان را متأثر از افزایش یکجانبه‌گرایی و نقض اصول حقوق بین‌الملل توصیف کرد. او با اشاره به حملات نظامی فوریه ۲۰۲۶ علیه ایران اظهار کرد که این اقدامات در شرایطی صورت گرفت که تهران مسیر دیپلماسی را دنبال می‌کرد و مذاکرات برای حل اختلافات جریان داشت. عارف این حملات را نقض حاکمیت ملی و اصول منشور ملل متحد دانست و گفت هدف قرار گرفتن زیرساخت‌های غیرنظامی، مراکز آموزشی، درمانی و تأسیسات هسته‌ای صلح‌آمیز، پیامدهایی فراتر از مرزهای ایران دارد. او همچنین به حمله به مدرسه‌ای در میناب و یک مجموعه ورزشی در لامرد اشاره کرد و گفت در جریان حمله به مدرسه میناب، ۱۶۸ نفر از دانش‌آموزان، کارکنان و خانواده‌های آنان جان باختند. معاون اول رئیس‌جمهور تأکید کرد که ایران با وجود استفاده از حق دفاع مشروع، خواهان گسترش جنگ نیست و امنیت منطقه را در گرو احترام به حاکمیت کشورها و حل اختلافات از مسیر گفت‌وگو می‌داند. او با اشاره به پیوند اقتصادهای منطقه‌ای توضیح داد که اختلال در تجارت، انرژی، حمل‌ونقل، نظام پرداخت و زنجیره‌های تأمین یک کشور می‌تواند بر اقتصاد سایر کشورها نیز تأثیر بگذارد. به اعتقاد معاون اول رئیس‌جمهور، تحولات اخیر نشان داده که همکاری اقتصادی و افزایش تاب‌آوری در برابر بحران‌ها باید به یکی از اولویت‌های اصلی سازمان همکاری شانگهای تبدیل شود. او تأکید کرد که پاسخ کشورهای عضو به شرایط پرتنش کنونی باید گسترش همکاری، تقویت ارتباطات اقتصادی و ایجاد مسیرهای متنوع تجاری باشد. معاون اول رئیس‌جمهور با اشاره به جایگاه رو به گسترش سازمان همکاری شانگهای در معادلات بین‌المللی گفت این سازمان از ظرفیت‌های قابل توجهی در حوزه تجارت، انرژی، حمل‌ونقل، فناوری، علم و سرمایه‌گذاری برخوردار است. بااین‌حال، او تأکید کرد که برخورداری از چنین ظرفیت‌هایی به‌تنهایی کافی نیست و کشورهای عضو باید همکاری‌های خود را به طرح‌های اجرایی تبدیل کنند. عارف گفت ایران آماده است در پروژه‌های مشترک اقتصادی، مالی و زیرساختی مشارکت فعال داشته باشد و ظرفیت‌های خود را در اختیار توسعه همکاری‌های منطقه‌ای قرار دهد. یکی از مهم‌ترین محورهای سخنان عارف، ایجاد سازوکارهای مالی مستقل میان کشورهای عضو بود. او افزایش استفاده از پول‌های ملی در تجارت، اتصال زیرساخت‌های بانکی و توسعه سامانه‌های پیام‌رسان مالی را از اولویت‌های همکاری اقتصادی عنوان کرد. معاون اول رئیس‌جمهور همچنین پیشنهاد داد مذاکرات مربوط به تأسیس بانک توسعه سازمان همکاری شانگهای وارد مرحله طراحی عملیاتی شود. به گفته او، چنین بانکی می‌تواند به تأمین مالی پروژه‌های مشترک و تقویت همکاری اقتصادی اعضا کمک کند. عارف بر ضرورت توسعه ابزارهای بیمه صادراتی و پوشش ریسک سرمایه‌گذاری نیز تأکید کرد تا شرکت‌های خصوصی با اطمینان بیشتری در طرح‌های مشترک مشارکت کنند. معاون اول رئیس‌جمهور از نتایج نشست ژوئیه ۲۰۲۶ شورای کنسرسیوم بین‌بانکی شانگهای در چولپون‌آتا استقبال کرد. در این نشست، راهبرد توسعه کنسرسیوم برای سال‌های ۲۰۲۷ تا ۲۰۳۱ امضا و نقشه‌راه تأمین مالی پایدار و اجتماعی تصویب شد. عارف اعلام کرد ایران بانک کشاورزی را برای عضویت در این کنسرسیوم معرفی کرده و روند بررسی درخواست همچنان ادامه دارد. او ابراز امیدواری کرد عضویت این بانک در آینده نزدیک نهایی شود. به اعتقاد عارف، توسعه همکاری میان بانک‌های کشورهای عضو و استفاده بیشتر از پول‌های ملی می‌تواند ریسک‌های مالی را کاهش دهد و زمینه گسترش مبادلات اقتصادی را فراهم کند.