سرمقاله
از تجارب روسیه در تحریم تا هفت معیار برای سنجش تابآوری اقتصاد ایران / سعید کاظمی
صفحات روزنامه
اخبار آنلاین
انتخابات پارلمانی اسرائیل روز ۲۷ اکتبر، برابر با پنجم آبان، برگزار میشود؛ انتخاباتی که آینده سیاسی بنیامین نتانیاهو را در یکی از دشوارترین مقاطع نخستوزیری او رقم خواهد زد. این ششمین انتخابات سراسری از سال ۲۰۱۹ و نخستین رأیگیری پس از جنگ غزه و درگیریهای اسرائیل با لبنان و ایران است. نتانیاهو پس از مجموعاً ۱۹ سال نخستوزیری، در حالی برای ادامه قدرت تلاش میکند که با محاکمه به اتهام فساد مالی، انتقاد از عملکرد امنیتی دولت و نارضایتی ناشی از هزینههای جنگ روبهرو است. او اتهامات فساد را رد میکند. حدود ۷ میلیون و ۳۰۰ هزار نفر واجد شرایط رأی دادن هستند. شهروندان به فهرست احزاب رأی میدهند و ۱۲۰ کرسی کنست متناسب با آرای ملی توزیع میشود. هر حزب برای ورود به پارلمان باید دستکم ۳٫۲۵ درصد آرا را کسب کند. تشکیل دولت نیز به حمایت حداقل ۶۱ نماینده نیاز دارد؛ بنابراین، اول شدن یک حزب لزوماً به معنای نخستوزیری رهبر آن نیست. احزاب برای تشکیل ائتلاف ابتدا ۲۸ روز فرصت دارند و این مهلت میتواند ۱۴ روز تمدید شود. ناکامی در تشکیل دولت ممکن است کشور را دوباره به انتخابات بکشاند. مهمترین مسئله انتخاباتی، پیامدهای هفتم اکتبر ۲۰۲۳ است. حمله حماس، تصویری را که نتانیاهو از توانایی خود در تأمین امنیت ساخته بود، به چالش کشید. خانوادههای قربانیان و اسرا و مخالفان سیاسی خواستار روشن شدن مسئولیت مقامهای امنیتی و سیاسی هستند. به نوشته ایسنا، با گذشت سه سال هنوز کمیسیون تحقیق دولتی درباره این رویداد تشکیل نشده است. جنگ غزه، درگیری با حزبالله و حملات علیه ایران نیز هزینههای انسانی، اقتصادی و دیپلماتیک سنگینی داشتهاند. افزایش قیمتها و فشار بر بودجه عمومی، نگرانیهای معیشتی رأیدهندگان را تشدید کرده است. معافیت بخشی از یهودیان فوقارتدوکس، موسوم به حریدیها، از خدمت سربازی یکی دیگر از موضوعات اختلافی است. احزاب مذهبی این معافیت را برای حفظ آموزش دینی ضروری میدانند، اما مخالفان آن را تبعیضآمیز میخوانند. همزمان، طرحهای دولت برای محدود کردن اختیارات دستگاه قضایی همچنان محل مناقشه است. منتقدان از تضعیف استقلال نهادهای قضایی نگراناند و حامیان دولت معتقدند دادگاهها اختیارات بیش از اندازه دارند. این اختلافها بر امکان همکاری احزاب در دولت آینده نیز اثر میگذارند. لیکود، حزب نتانیاهو، با مجموعهای از جریانهای میانه، راست میانه و چپ رقابت میکند. گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد ارتش و رهبر حزب یاشار، یکی از چهرههای اصلی مخالفان است. نفتالی بنت و یائیر لاپید در فهرست «با هم» حضور دارند و آویگدور لیبرمن و یائیر گولان نیز از بازیگران اردوگاه مخالف به شمار میروند. در طرف مقابل، احزاب مذهبی شاس و یهودیت متحد توراتی و جریانهای راست افراطی به رهبری ایتامار بنگویر و بتسلئیل اسموتریچ در معادلات ائتلافی اهمیت دارند. نظرسنجیهای مورد اشاره ایسنا هیچیک از دو اردوگاه را دارای اکثریت مطمئن نشان نمیدهند. گزارش ایسنا بر نابرابری حق رأی نیز تأکید میکند. در حالی که شهروندان فلسطینی دارای تابعیت اسرائیل میتوانند در انتخابات شرکت کنند، حدود سه میلیون فلسطینی بزرگسال ساکن غزه، کرانه باختری و قدس شرقی از انتخاب پارلمانی که تصمیمهایش بر زندگی آنان اثر میگذارد محروماند. در مقابل، شهرکنشینان اسرائیلی ساکن کرانه باختری حق رأی دارند. دیوان عالی اسرائیل همچنین ممنوعیت انتخاباتی دو فهرست عربی را که کمیته مرکزی انتخابات تصویب کرده بود لغو کرد. با وجود ظرفیت اثرگذاری احزاب عربی بر موازنه کرسیها، برخی رهبران مخالفان همکاری با آنها را برای تشکیل دولت رد کردهاند. گزارش سه مسیر را مطرح میکند: تداوم نخستوزیری نتانیاهو با اتکا به متحدان مذهبی و راستگرا، تشکیل دولت مخالفان با توافق احزاب گوناگون، یا بنبست تازه در تشکیل ائتلاف. حتی شکست لیکود به معنای پایان فوری قدرت نتانیاهو نیست؛ او تا تشکیل دولت جدید در سمت خود باقی میماند. تغییر نخستوزیر نیز لزوماً تغییر بنیادین سیاست اسرائیل درباره فلسطین و ایران را تضمین نمیکند. مسئله تعیینکننده آن است که کدام مجموعه سیاسی بتواند هم اکثریت پارلمانی فراهم کند و هم بر اختلافهای داخلی خود غلبه کند. این انتخابات نشان خواهد داد که مطالبه پاسخگویی درباره شکست و جنگ تا چه اندازه بازتاب مییابد. بااینحال، مذاکرات پس از رأیگیری و اختلاف احزاب در شکلگیری دولت آینده نقش دارند.