گروه سیاسی - تنش میان ایران و آمریکا بار دیگر به نقطه‌ای رسیده که مرز میان دیپلماسی و رویارویی نظامی باریک‌تر از گذشته به نظر می‌رسد. دونالد ترامپ از احتمال حمله دوباره سخن می‌گوید، محمدباقر قالیباف درباره پیامدهای هرگونه تعرض هشدار می‌دهد و عباس عراقچی تأکید دارد که تکرار حملات نظامی، نتیجه متفاوتی برای مهاجمان نخواهد داشت. در همین حال، اختلاف بر سر تنگه هرمز و ادامه محاصره دریایی بنادر ایران، تلاش‌ها برای احیای مذاکرات را با دشواری مواجه کرده است. مجموعه این تحولات نشان می‌دهد آتش‌بس موجود، هرچند از شدت درگیری‌ها کاسته، هنوز نتوانسته به توافقی پایدار برای پایان بحران تبدیل شود. ترامپ؛ توافق یا حمله دوباره تازه‌ترین اظهارات رئیس‌جمهوری آمریکا بار دیگر احتمال گسترش درگیری را مطرح کرده است. به گزارش یورونیوز، ترامپ روز شنبه پس از شرکت در رأی‌گیری زودهنگام انتخابات میان‌دوره‌ای در فلوریدا گفت اگر توافقی با ایران حاصل نشود، ممکن است ناچار شود عملیات نظامی را ادامه دهد. او در عین حال از احتمال دستیابی به توافقی بزرگ سخن گفت و مدعی شد تهران خواهان مذاکره است، اما درباره پایبندی ایران به تعهدات احتمالی ابراز تردید کرد. ترامپ ادعای اصلی سیاست خود را جلوگیری دائمی از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای معرفی کرده است. او همچنین با اشاره به حملات پیشین آمریکا، ادعاهایی درباره میزان خسارت واردشده به تجهیزات نظامی ایران مطرح کرد؛ ارقامی که تأیید مستقل آن‌ها در گزارش‌های بررسی‌شده وجود ندارد. این سخنان نشان‌دهنده استمرار رویکردی است که در آن پیشنهاد مذاکره با تهدید نظامی همراه می‌شود. بااین‌حال، تجربه ماه‌های گذشته نشان داده افزایش فشار الزاماً به نزدیک شدن مواضع دو طرف منجر نشده است. پاسخ قالیباف؛ هشدار به واشنگتن در تهران، محمدباقر قالیباف روز یکشنبه در نطق پیش از دستور مجلس، به تهدیدهای تازه آمریکا واکنش نشان داد و تأکید کرد ایران در برابر هرگونه تعرض به تمامیت ارضی خود پاسخی خارج از تصور مهاجمان خواهد داد. رئیس مجلس همچنین گفت تهدید به جنگ گسترده یا ترور، ایران را از پیگیری حقوق و منافع خود منصرف نمی‌کند. قالیباف اعتبار وعده‌های واشنگتن را به تغییر رفتار عملی آمریکا وابسته دانست و خواستار جبران تعهدات نقض‌شده شد. از نگاه او، تا زمانی که چنین تغییری رخ ندهد، اظهارات مقام‌های آمریکایی مبنای قابل اعتمادی برای تصمیم‌گیری نیست. این موضع‌گیری را می‌توان تلاشی برای تأکید بر بازدارندگی و جلوگیری از شکل‌گیری این تصور دانست که فشار نظامی قادر است تهران را به پذیرش مطالبات یک‌جانبه وادار کند. عراقچی؛ جنگ معادلات را تغییر داده است عباس عراقچی، وزیر امور خارجه نیز در تازه‌ترین اظهارات خود بر این نکته تأکید کرده که حمله دوباره آمریکا و اسرائیل، تغییری در سیاست‌های ایران ایجاد نخواهد کرد. او با اشاره به تجربه حملات پیشین گفت تکرار عملیات نظامی نمی‌تواند نتیجه متفاوتی برای مهاجمان به همراه داشته باشد و ترجیح می‌دهد به جای بحث درباره جنگ تازه، بر چگونگی دستیابی به صلح پایدار تمرکز کند. مهم‌ترین بخش سخنان عراقچی به آینده امنیت خلیج فارس اختصاص داشت. او معتقد است جنگ اخیر معادلات منطقه را تغییر داده و شیوه مدیریت تنگه هرمز و مسیرهای عبور کشتی‌ها دیگر نمی‌تواند مانند گذشته باشد. وزیر امور خارجه همچنین خواستار شکل‌گیری ترتیبات امنیتی مبتنی بر همکاری کشورهای منطقه شد و حضور پایگاه‌های نظامی خارجی را عاملی ناکافی برای تأمین امنیت پایدار دانست. این مواضع نشان می‌دهد تهران مسئله پایان جنگ را صرفاً به توقف حملات محدود نمی‌کند، بلکه خواهان بازنگری در سازوکارهای امنیتی منطقه نیز هست. هرمز؛ گره اصلی اختلاف تنگه هرمز اکنون به یکی از مهم‌ترین محورهای اختلاف تهران و واشنگتن تبدیل شده است. آمریکا محاصره دریایی بنادر ایران را ادامه داده و تهران نیز بازگشایی کامل آبراه را به تحقق شروط خود وابسته کرده است. در روزهای اخیر، خبرگزاری آسوشیتدپرس به نقل از رضا امیری‌مقدم، سفیر ایران در پاکستان، گزارش داد که تهران آمادگی خود را برای بازگشایی تنگه در صورت لغو محاصره دریایی به میانجی‌ها منتقل کرده است. بااین‌حال، خبرگزاری تسنیم به نقل از منبعی مطلع، گزارش مربوط به پیشنهاد مبادله بازگشایی هرمز با رفع محاصره را تکذیب کرد و بر پایبندی ایران به شروط هفت‌گانه تأکید داشت. این اختلاف روایت‌ها نشان می‌دهد هنوز درباره چارچوب دقیق پیشنهادهای تازه توافق روشنی وجود ندارد. مسئله اصلی نیز ترتیب اجرای تعهدات است: کدام طرف باید نخستین اقدام را انجام دهد و چه تضمینی برای اجرای اقدام متقابل وجود خواهد داشت؟ هشدارهای امنیتی و شرایط میدانی در سطح میدانی، آتش‌بس هشتم آوریل از شدت درگیری‌های مستقیم کاست، اما تبادل آتش‌های محدود در اطراف تنگه هرمز و اختلال در کشتیرانی ادامه یافت. هم‌زمان، رویترز از هشدار تازه نهادهای اطلاعاتی آمریکا درباره احتمال تهدید علیه شهروندان و کارکنان این کشور در منطقه خبر داده است. این ارزیابی اطلاعاتی، ادعای طرف آمریکایی است و جزئیات آن به‌طور مستقل تأیید نشده است. وزارت خارجه آمریکا نیز خروج کارکنان غیرضروری و خانواده‌های آنان از برخی نمایندگی‌های دیپلماتیک و افزایش هشدارهای مسافرتی را در دستور کار قرار داده است. ادامه حملات نیروهای حوثی به اهداف مرتبط با عربستان و تهدیدهای کشتیرانی، بر نگرانی کشورهای منطقه افزوده است. این تحولات نشان می‌دهد حتی بدون آغاز جنگ گسترده جدید، خطر گسترش ناخواسته درگیری همچنان وجود دارد. میانجی‌ها در جست‌وجوی راه خروج پاکستان و قطر همچنان در تلاش‌های دیپلماتیک برای کاهش تنش نقش دارند. تفاهم ماه ژوئن قرار بود زمینه پایان محاصره، عادی‌سازی کشتیرانی و آغاز مذاکرات گسترده‌تر درباره پرونده هسته‌ای را فراهم کند، اما اختلاف بر سر اجرای تعهدات مانع پیشرفت آن شد. مسعود پزشکیان نیز روز شنبه بر ضرورت ادامه مسیر توافق تأکید کرد و آمریکا را مسئول شکست تفاهم موقت دانست. اکنون سه مسیر پیش روی طرفین قرار دارد: ادامه وضعیت فرسایشی کنونی، تشدید محدود درگیری‌ها یا دستیابی به توافقی مرحله‌ای با تضمین‌های متقابل. هیچ‌یک از این مسیرها قطعی نیست؛ بااین‌حال، ادامه محاصره و تهدیدهای نظامی می‌تواند فضای لازم برای مصالحه را محدودتر کند. بازدارندگی در کنار دیپلماسی برای ایران، حفظ توان دفاعی و جلوگیری از تحمیل توافقی نامتوازن اهمیت اساسی دارد. درعین‌حال، طولانی شدن بحران می‌تواند هزینه‌های اقتصادی، تجاری و معیشتی بیشتری ایجاد کند. از سوی دیگر، واشنگتن نیز باید میان هدف اعلامی خود برای دستیابی به توافق و پیامدهای ادامه فشار نظامی توازن برقرار کند. واقعیت آن است که بحران کنونی تنها با تبادل هشدار پایان نمی‌یابد. کاهش خطر جنگ به سازوکاری نیاز دارد که در آن تعهدات روشن، اقدامات مرحله‌ای و تضمین‌های قابل راستی‌آزمایی جایگزین بی‌اعتمادی متقابل شود. در شرایط فعلی، مسئله اصلی دیگر صرفاً این نیست که کدام طرف توان بیشتری برای ادامه تقابل دارد؛ پرسش مهم‌تر آن است که آیا تهران و واشنگتن می‌توانند پیش از وقوع خطای محاسباتی تازه، راهی برای خروج از چرخه تهدید و پاسخ پیدا کنند؟