سرمقاله
صفحات روزنامه
اخبار آنلاین
روسیه امید مقامهای آمریکایی درباره مشارکت قریبالوقوع کشورهای اروپایی در مذاکرات صلح اوکراین را کمرنگ کرد و توقف کمکهای نظامی اروپا به کییف را شرط پیشبرد چنین گفتوگوهایی دانست. این موضعگیری پس از سفر استیو ویتکاف، فرستاده ویژه دونالد ترامپ، و جرد کوشنر به مسکو اعلام شد و نشاندهنده اختلاف عمیق میان رویکرد آمریکا و روسیه نسبت به نقش اروپا در فرآیند صلح است. ویتکاف و کوشنر روز پنجشنبه ۱۲ نوامبر به مسکو سفر کردند تا موافقت ولادیمیر پوتین را با حضور نمایندگان اروپایی در مذاکرات جلب کنند. این سفر پس از دو روز مذاکره در ابوظبی انجام شد؛ مذاکراتی که طی آن هیئت روسیه از گفتوگوی مستقیم با نمایندگان اروپا خودداری کرده بود. تاکنون مذاکرات صلح عمدتاً با مشارکت روسیه و اوکراین و میانجیگری آمریکا برگزار شده است. ویتکاف پس از دیدار با پوتین اعلام کرد که اروپاییها در نشست بعدی مذاکرات حضور خواهند داشت و این تحول را گامی مهم توصیف کرد. کوشنر نیز گفتوگوهای مسکو را مفصل و سازنده خواند و ابراز امیدواری کرد زمینه مذاکرات چندجانبه فراهم شود. با این حال، یوری اوشاکوف، مشاور پوتین، این خوشبینی را تعدیل کرد و گفت کشورهای اروپایی ابتدا باید میان «صلح» و «جنگ» یکی را انتخاب کنند. او با اشاره به ادامه ارسال تسلیحات به اوکراین تأکید کرد که اقدامات عملی اروپا تاکنون نشاندهنده انتخاب جنگ بوده است. پوتین در دیدار با فرستادگان آمریکایی بار دیگر خواستار بازنگری در ساختار امنیتی اروپا شد. او به پیشنهاد ترامپ برای دستیابی به توافقی جامع درباره امنیت قاره اروپا اشاره کرد و گفت رهبران اروپایی بررسی چنین توافقی را به پایان جنگ اوکراین موکول کردهاند. رئیسجمهوری روسیه همچنین استقرار احتمالی نیروهای اروپایی در خاک اوکراین پس از توافق صلح را عاملی برای تداوم جنگ دانست. در مقابل، کشورهای اروپایی معتقدند مسکو با حمله به اوکراین توافقهای امنیتی پیشین را نقض کرده است. آنان تأکید دارند که هرگونه مذاکره درباره آینده ساختار امنیتی اروپا باید با حضور مستقیم کشورهای اروپایی انجام شود. فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، در نشست رهبران اروپایی در دوبلین خواستار آمادگی روسیه برای ورود به مذاکرات شد. کوشنر نیز در گفتوگو با پوتین تأکید کرد که اروپاییها خواهان پایان پایدار جنگ هستند و بررسی تضمینهای امنیتی بلندمدت میتواند به پیشبرد مذاکرات کمک کند. رهبران اتحادیه اروپا قرار است درباره تعیین فرستاده ویژه برای مشارکت در مذاکرات صلح تصمیمگیری کنند. ولودیمیر زلنسکی از آنان خواسته است تا پایان نوامبر نماینده مشترکی معرفی کنند. دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، تعیین چنین نمایندهای را پیششرط ورود اروپا به مذاکرات دانسته و از اختلافنظر میان کشورهای اروپایی انتقاد کرده است. با وجود این مواضع سخت، مسکو ارتباط دیپلماتیک با اروپا را کاملاً قطع نکرده است. پوتین ماه گذشته گفتوگویی تلفنی و ۹۰ دقیقهای با رهبران فنلاند و نروژ انجام داد. این نشان میدهد کانالهای ارتباطی همچنان باز است، اما روسیه حاضر نیست اروپا را بدون تغییر رفتار عملیاش به میز مذاکره بپذیرد. در مجموع، سفر ویتکاف و کوشنر به مسکو اگرچه از سوی آمریکا بهعنوان پیشرفت توصیف شد، اما موضعگیری روشن کرملین نشان داد که مشارکت اروپا مشروط به توقف حمایت نظامی از اوکراین است. این شرط عملاً امیدهای فوری برای گسترش مذاکرات چندجانبه را کاهش داده و بار دیگر فاصله میان خواستههای مسکو و محاسبات اروپاییها را آشکار کرده است. آینده مذاکرات همچنان به توانایی طرفها برای عبور از این بنبست بستگی دارد.