سرمقاله
صفحات روزنامه
اخبار آنلاین
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در آستانه سفر به آسیا برای شرکت در نشستهای آسهآن و مجمع همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (اپک)، با شرایط سیاسی متفاوتی نسبت به گذشته روبهرو شده است. شکست جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای، به ارزیابی برخی دیپلماتها و مقامهای پیشین آمریکایی، جایگاه او را در نگاه رهبران آسیایی تضعیف کرده و کشورهای منطقه را به بازنگری در نحوه تعامل با واشنگتن سوق داده است. در چنین فضایی، دولتهای آسیایی ضمن حفظ روابط با آمریکا، بیش از گذشته به دوران پس از ترامپ و امکان تغییر سیاستهای تجاری و امنیتی واشنگتن توجه میکنند. به گزارش نشریه پالیتیکو، ترامپ قرار است ابتدا برای شرکت در نشست سالانه شرق آسیا به مانیل سفر کند و سپس برای حضور در اجلاس اپک راهی شنژن چین شود. این سفر در شرایطی انجام میشود که بسیاری از شرکای آسیایی آمریکا از سیاستهای تعرفهای و درخواستهای گسترده سرمایهگذاری دولت ترامپ ناراضی هستند. یک دیپلمات آسیایی به پالیتیکو گفته است که رهبران منطقه همچنان روابط با واشنگتن را مهم میدانند، اما این مسئله لزوماً به معنای پیروی از سیاستهای ترامپ نیست. به گفته او، کشورهای آسیایی تلاش خواهند کرد ضمن برخورد محتاطانه با رئیسجمهور آمریکا، گزینههای جایگزین خود را حفظ کنند. کورت تانگ، مقام پیشین وزارت خارجه آمریکا، نیز معتقد است رهبران آسیایی با توجه به تحولات داخلی واشنگتن، اکنون ترامپ را تا حدودی تضعیفشده ارزیابی میکنند. بااینحال، کاخ سفید این برداشت را رد کرده است. آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، تأکید کرده که ترامپ قدرت جهانی آمریکا را تقویت کرده و روابط واشنگتن با رهبران جهان را گسترش داده است. یکی از پیامدهای احتمالی تغییر موازنه سیاسی در واشنگتن، کاهش تمایل کشورهای آسیایی به امضای توافقهای تازه با دولت ترامپ است. یک دیپلمات آسیایی مستقر در واشنگتن گفته است که کشور متبوعش ترجیح میدهد درباره برخی توافقهای تجاری و سرمایهگذاری تا روی کار آمدن دولت جدید آمریکا در سال ۲۰۲۸ صبر کند. این رویکرد بهویژه در قبال درخواستهای ترامپ برای سرمایهگذاری کشورهای آسیایی در پروژههای آمریکایی اهمیت دارد. واشنگتن از ژاپن و کره جنوبی خواسته است در طرحهای زیرساختی و انرژی، از جمله پروژه چندمیلیارددلاری خط لوله گاز آلاسکا، مشارکت کنند. در همین حال، دولت آمریکا معتقد است کره جنوبی تصمیمگیری درباره پروژههای مرتبط با تعهد سرمایهگذاری ۳۵۰ میلیارد دلاری خود را به تأخیر انداخته است. به گزارش ایسنا، برخی تحلیلگران انتظار دارند در ادامه دوره ریاستجمهوری ترامپ، توافقهای مستقیم میان شرکتها و فعالان اقتصادی جایگاه بیشتری پیدا کنند و دولتهای آسیایی از پذیرش تعهدات بلندمدت جدید خودداری کنند. چین در انتظار دوران پس از ترامپ دیدار پیشبینیشده ترامپ و شی جینپینگ در شنژن، از مهمترین بخشهای سفر آسیایی رئیسجمهور آمریکاست. به ارزیابی برخی کارشناسان، پکن با توجه به تحولات سیاسی واشنگتن، در حال بازنگری در محاسبات خود درباره آینده روابط دو کشور است. جاناتان سزین، تحلیلگر پیشین سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا و پژوهشگر مؤسسه بروکینگز، معتقد است مقامهای چینی بیش از گذشته به دوران پس از ترامپ توجه دارند. به گفته او، پکن ممکن است با حفظ گفتوگو و ارائه وعدههای محدود، وضعیت موجود را مدیریت کند، بدون آنکه برای حل اختلافات بنیادین اقتصادی و امنیتی با واشنگتن شتاب داشته باشد. بااینحال، چین همچنان ناگزیر است با دولت کنونی آمریکا تعامل کند؛ زیرا تصمیمهای واشنگتن درباره تعرفهها، صادرات فناوری و مسائل امنیتی میتواند پیامدهای مستقیمی برای اقتصاد و سیاست خارجی پکن داشته باشد. نگاه تازه به کنگره آمریکا یکی دیگر از تغییرات مهم، افزایش توجه متحدان آسیایی به کنگره آمریکاست. سفارتخانههای کشورهای منطقه در واشنگتن خود را برای گسترش رایزنی با دموکراتهایی آماده میکنند که قرار است کنترل کنگره را در اختیار بگیرند. هدف این رایزنیها، بررسی امکان محدود کردن برخی سیاستهای تجاری و خارجی ترامپ، از جمله تعرفههای تنبیهی و اختیارات رئیسجمهور در آغاز عملیات نظامی است. پایپر کمپبل، رئیس پیشین هیئت نمایندگی آمریکا در آسهآن، گفته است سیاستگذاران آسیایی بهطور فزاینده درباره اختیارات کنگره و توانایی دموکراتها برای مهار تصمیمهای کاخ سفید پرسش میکنند. در همین چارچوب، برخی کشورها ممکن است اجرای تعهدات اقتصادی خود را به تعویق بیندازند تا چشمانداز سیاسی آمریکا روشنتر شود. با وجود این تحولات، مقامهای پیشین آمریکایی تأکید دارند که نباید کاهش نفوذ سیاسی ترامپ را با از بین رفتن اختیارات اجرایی او یکسان دانست. رئیسجمهور آمریکا همچنان در حوزه سیاست خارجی، روابط امنیتی و مذاکرات تجاری از اختیارات قابل توجهی برخوردار است. به همین دلیل، کشورهای آسیایی در کنار افزایش ارتباط با کنگره، برای برگزاری دیدارهای دوجانبه با ترامپ و مقامهای دولت او تلاش میکنند. در مجموع، سفر آسیایی ترامپ میتواند نشانهای از تغییر تدریجی رفتار متحدان واشنگتن باشد؛ کشورهایی که ضمن حفظ مناسبات رسمی و امنیتی با آمریکا، در تصمیمهای اقتصادی بلندمدت محتاطتر شدهاند. به نظر میرسد چالش اصلی ترامپ در این سفر، تنها دستیابی به توافقهای تازه نیست، بلکه حفظ اعتماد شرکایی است که اکنون بیش از گذشته تحولات داخلی آمریکا و احتمال تغییر مسیر سیاست خارجی این کشور را در محاسبات خود لحاظ میکنند.