سرمقاله
صفحات روزنامه
اخبار آنلاین
اتحادیه اروپا با انتشار دستورالعملهای جدید از شهروندان کشورهای عضو خواسته است برای تأمین نیازهای ضروری خود در ۷۲ ساعت نخست وقوع بحران آمادگی داشته باشند. ذخیره آب، مواد غذایی، دارو و پول نقد، تهیه کیف اضطراری و تدوین برنامه تخلیه از مهمترین توصیههای این اتحادیه است. این اقدام در شرایطی صورت میگیرد که افزایش حملات سایبری، خرابکاری در زیرساختهای حیاتی، تهدیدهای امنیتی و بلایای طبیعی، نگرانی مقامهای اروپایی درباره توانایی جوامع برای مقابله با شرایط اضطراری را افزایش داده است. سه روز حیاتی در آغاز بحران به گزارش یورونیوز، هاجا لحبیب، کمیسر آمادگی و مدیریت بحران اتحادیه اروپا، سوم نوامبر دستورالعملهای تازهای را برای افزایش آمادگی عمومی ارائه کرد. هدف این برنامه، تبدیل آمادگی در برابر بحران به بخشی از زندگی روزمره شهروندان و کاهش وابستگی فوری آنان به خدمات امدادی است. بر اساس این دستورالعملها، خانوارها باید بتوانند دستکم سه روز بدون دریافت کمک بیرونی نیازهای اولیه خود را تأمین کنند. نگهداری آب آشامیدنی، مواد غذایی ماندگار، داروهای ضروری، پول نقد، مدارک مهم و چراغقوه از جمله توصیههای مطرحشده است. شهروندان همچنین باید با مهارتهایی مانند کمکهای اولیه و تهیه غذا بدون برق آشنا باشند و برای تخلیه احتمالی محل سکونت برنامه مشخصی داشته باشند. تهدیدهای تازه علیه زیرساختها انتشار این راهنما در ادامه راهبرد «اتحادیه آمادگی» صورت گرفته که کمیسیون اروپا در مارس ۲۰۲۵ تصویب کرد. این راهبرد با هدف تغییر رویکرد مدیریت بحران از واکنش پس از وقوع حادثه به پیشگیری و آمادگی قبلی تدوین شده است. جنگ اوکراین، بیثباتی خاورمیانه، تغییرات اقلیمی و افزایش حملات سایبری از عوامل مؤثر بر این تصمیم بودهاند. در اواخر اکتبر ۲۰۲۶، هکرها سامانههای سرمایشی فروشگاههایی در هفت کشور اروپایی را دستکاری کردند و موجب فساد حجم زیادی از مواد غذایی شدند. حمله مشابهی نیز حدود ۷۰۰ فروشگاه در فرانسه را هدف قرار داد. همچنین در نوامبر، تهدیدهای جعلی بمبگذاری علیه فرودگاهها و پروازهای تجاری، اختلالاتی در حملونقل هوایی چند کشور ایجاد کرد. مقامهای اروپایی درباره احتمال دخالت عوامل خارجی در برخی از این حوادث تحقیق کردهاند. چرا ۷۲ ساعت اهمیت دارد؟ ایوا بیرکا، پژوهشگر دانشگاه لتونی، معتقد است سه روز نخست بحران اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا نیروهای امدادی برای ارزیابی خسارتها، نجات آسیبدیدگان و بازگرداندن خدمات حیاتی به زمان نیاز دارند. به گفته او، آمادگی خانوارها میتواند فشار بر نیروهای امدادی را کاهش دهد تا این نیروها رسیدگی به مصدومان و افراد آسیبپذیر را در اولویت قرار دهند. بااینحال، آمادگی شخصی جایگزین خدمات تخصصی امداد و نجات نیست. همچنین ۷۲ ساعت حداقل زمان توصیهشده است و در شرایطی مانند جنگ یا قطع طولانیمدت برق، ممکن است خودکفایی بیشتری ضرورت پیدا کند. شکاف آمادگی میان کشورهای اروپایی سطح آمادگی کشورهای عضو اتحادیه اروپا یکسان نیست. فنلاند، سوئد و کشورهای حوزه بالتیک از برنامههای پیشرفتهتری برخوردارند. سوئد دفترچههای راهنمای بحران را میان خانوارها توزیع میکند و استونی آمادگی برای یک هفته را توصیه کرده است. آلمان نیز از شهروندان خواسته ذخایر ضروری برای ۱۰ روز داشته باشند. در مقابل، سطح آمادگی عمومی در برخی کشورهای غربی و جنوبی اروپا پایینتر ارزیابی شده است. دستورالعملهای جدید الزامآور نیستند و اجرای آنها به تصمیم دولتهای ملی بستگی دارد. آمادگی بدون ایجاد هراس اتحادیه اروپا همچنین بر آموزش کودکان، توجه به نیازهای افراد دارای معلولیت و اطلاعرسانی شفاف تأکید کرده است. آموزش مهارتهای ضروری باید از مدارس آغاز شود، اما به ایجاد اضطراب در کودکان منجر نشود. هزینه تهیه اقلام اضطراری نیز یکی از چالشهای خانوارهای کمدرآمد است. مقامهای اروپایی تأکید دارند که آمادگی لزوماً نیازمند هزینههای سنگین نیست و اقدامات ساده نیز میتواند مؤثر باشد. وابستگی متقابل کشورهای اروپایی در حوزه انرژی، حملونقل و زنجیره تأمین، اهمیت این برنامه را افزایش میدهد؛ زیرا بحران در یک کشور ممکن است پیامدهایی فراتر از مرزهای آن داشته باشد. هدف نهایی اتحادیه اروپا، تقویت مسئولیتپذیری شهروندان، همکاری اجتماعی و توانایی جوامع برای مدیریت نخستین ساعات بحران است؛ رویکردی که قرار است در کنار خدمات دولتی، تابآوری اروپا را در برابر تهدیدهای آینده افزایش دهد.