کد خبر: 30237 | صفحه ۱ | تاریخ: 04 تیر 1403
سعه صدر پزشکیان در مقابل تقابل و خوداندیشی / طاهر جمشیدزاده
ما مردم همگی آگاهی دچار فشار روانی میشویم. دانشجوها وقتی رابطهشان با هم اتاقیشان به هم میخورد و وقتی مجبور میشوند دست به انتخاب گرایش تحصیلی بزنند یا موقع امتحانها ممکن است گرفتار فشار روانی شوند. جامعه امروزی بشر که دستخوش تحولات سریع است برای بسیاری از مردم فشارهایی در بر دارد. پیوسته با فشار ناشی از اجبار به انجام دادن کارهای بیشتر و بیشتر در فرصتهای کوتاه و کوتاهتر روبه رو میشویم؛ مسئلههای آلودگی هوا، آلودگی صوتی، راهبندان جرم، جنایت، کار و فعالیت های طاقت فرسا در زندگانی روزمره، روز به روز بیشتر میشود. علاوه بر اینها، باید با رویدادهای پر تنش و پرفشاری از قبیل مرگ پدر یا مادر یا فاجعههای طبیعی هم مواجه و روبه رو شد. فشار روانی میتواند موجب هیجانهای ناخوشایندی نظیر اضطراب یا افسردگی و همچنین بیماریهای جسمانی عمده و کوچک هم بشود. در عین حال مردم در برابر رویدادهای تنش زا واکنشهای گوناگون از خود نشان میدهند. یعنی در برابر رویداد تنش زای واحد بعضیها گرفتار اختلالهای وخیم روانی یا جسمانی میشوند؛ در حالی که مردمان دیگری در برابر همان رویداد نه تنها دچار هیچ نوع اختلالی نمیشوند، بلکه چنین رویدادی را فرصتی خواستنی برای چالش و کوشش قلمداد میکنند. این روزها و بر اثر مشکلات و مصائب اقتصادی و معیشتی دیگر همه مردم درباره فشار روانی یا فشار حرف میزنند. رسانههای همگانی رفتار غیر عادی یا بیماریهای غیر عادی را زاییده فشار روانی یا به عنوان فروپاشی روانی ناشی از تنشها معرفی میکنند. برای مثال، وقتی آدم اسم و رسم داری دست به خودکشی میزنند میگویند زیر بار فشارهای زندگی به زانو درآمده است. دانش آموزان و دانشجویان در مدرسه و دانشگاه درباره میزان فشار روانی یکدیگر صحبت میکنند و سخن از بار فشارها دارد مرا خرد میکند میان مردم رواج دارد. به طور کلی هنگامی صحبت از فشار روانی یا استرس به میان میآید که شخص با رویدادی مواجه شود که خودش آن را برای سلامت جسم یا روانش مخاطره آمیز بداند. این قبیل رویدادها را معمولا رویدادهای تنش زا یا استرس زا و واکنشهای مردم را به آنها پاسخ های تنش زا مینامند؛ رویدادهایی هست که اکثریت مردم آنها را تنش زا به حساب میآورند. هنگامی که بتوان از فشار روانی دور شد یا با آن حمله برد چنین واکنشی سازگارانه است؛ اما وقتی فشار روانی مستمر و غیر قابل کنترل باشد این واکنش ممکن است ناسازگارانه بشود، فشار روانی هم به صورت مستقیم و هم غیر مستقیم بر سلامت تاثیر میگذارد. رویدادهایی که موجب تنش میشوند بیشمار هستند. بعضی از آنها تغییرات عمدهای هستند که بسیاری از مردم را به صورت همزمان گرفتار میکنند از قبیل جنگ، سوانح هسته ای و زلزله، دسته دیگری از تنش زاها تغییرات بزرگ و عمده زندگی هستند نظیر انتخابات شورای اسلامی و به ویژه ریاست جمهوری در ایران،جلای وطن،تغییر شغل،ازدواج،از دست رفتن دوست و بیماری های وخیم؛ گرفتاریهای روزمره را نیز بخشی از مردم به صورت رویداد تنش زا تجربه میکنند. مانند گم کردن کیف دستی،گیر افتادن در راهبندان، بحث و جدل کاندیداهای چهاردهمین دوره ریاست جمهوری کشور با هم در تلویزیون و نظایر آن؛ به جز اینها ممکن است خاستگاه فشار روانی در افراد مناظره کننده که در بالا گفته شد به صورت انگیزهها یا خواستهای متعارض باشد. رویدادهایی که تنش زا تلقی میشوند معمولاً در یک یا چند مقوله زیر قرار میگیرند؛ رویدادهای آسیبی فراتر از چهارچوب تجربههای عادی زندگی، رویدادهای مهار نشدنی،رویدادهای پیش بینی ناشدنی، رویدادهایی که بیشینه توان و خودپنداره ی شخص و یا تعارضهای درونی را فرا میخوانند؛ سه ویژگی میتواند ر مناظرههای تلویزیونی و بحث و جدل کاندیداها با یکدیگر موجب تنش زا به شمار آمدن رویدادها باشد؛ مهار شدنی بودن، پیش بینی پذیری و میزان فراخوانی نهایت تواناییها و خودپنداره ی شخص؛ این هم هست که میزان تنش زایی هر رویداد معین برای مناظرههای گوناگون و کاندیداهای دارای افکار مخالف هم، نیز یکسان نیست. این معنا که کاندیداها از لحاظ ارزیابی ویژگیهای سه گانه یاد شده در رویدادها اما در مناظرهها با یکدیگر تفاوت دارند و عمدتاً همین ارزیابیها است که رویدادها را تنش زا می سازد و مردم و ببیندگان قضاوت کنندگان بسیار خوبی هستند و کسانی که بیشترین تعارض ها و تنش ها را ایجاد کرده و موجبات ناراحتی و تهمت و افترا و برچسب زدن به اشخاص می شوند را به راحتی پس می زنند و با هیچ حزب و قول و وعده ای آن کاندید را پذیرش و قبول نمی کنند. خشم، واکنش رایجی است به موقعیت تنشها که میتواند به پرخاشگری هم بینجامد. بررسیهای آزمایشگاهی نشان داده بعضی جانوران در برابر تنش زاهای گوناگون همچون ازدحام، ضربه برقی و عدم دریافت غذایی که انتظارش را کشیدهاند پرخاشگری نشان میدهند. جعبه برقی به هر یک از دو جانوری که با هم در قفس واحدی هستند موجب میشود با هم نزاع کنند و همزمان با قطع ضربه دست از نزاع بردارند. در واقع سایق پرخاشگری انگیزهای میشود برای آسیب رسانی کاندیداها به شخص و یا جناح مقابل خود که معمولاً در این قبیل موارد شخص توهین کننده، که خشم طرف مقابل را برانگیخته هم ناکام میماند و هم بوسیله مردم بد دهن خطاب شده و به آسانی طرد شده و کنار گذاشته می شود. اینکه بتوان نسبت به خاستگاه ناکامی دست به پرخاشگری مستقیم زد نه همواره میسر است و نه کاری است عاقلانه؛ گاه خاستگاه ناکامی مبهم و ناملموس است و شخص نمیداند به چه چیز حمله ببرد، بلکه با پیدا شدن احساس خشم به جستجوی محملی بر میآید تا این هیجانش را نثار آن کند. گاهی کسی که ناکامی را ایجاد کرده چندان نیرومند است که حمله ور شدن به او خالی از خطر نیست. هنگامی که راه بر حمله مستقیم به خاستگاه ناکامی بسته باشد، ممکن است پرخاشگری جابجا شود. به این معنا که عمل پرخاشگری به جای علت واقعی، متوجه شخص یا اشخاص بیتقصیری گردد. برای نمونه کسی که در محل کارش توبیخ شده، خشم و غضب بیرون نریخته را بر سر خانواده خود میریزد؛ دانشجویی که از نمره نامنصفانه استادش خشمگین است با هم اتاقیاش درگیر میشود؛ کودکی که در فعالیتهای مدرسه دچار ناکامی شده به جان وسایل مدرسه میافتد و مناظره کنندهای که نمیتواند به لحاظ سواد علمی و سیاسی به پای رقیب مقابل خویش برسد دست به یاوهگویی، تهمت و افترا و برچسب علیه او میزند. مسعود پزشکیان در سه مناظره گذشته و در آستانه چهارمین مناظره همواره نشان داده است که نمیخواهد اهل تنش و تعارض با دیگر کاندیداهای رقیب خویش در تلویزیون و جلوی چشم میلیون ها مخاطب این مدیوم و رسانه جمعی و همگانی باشد؛ چهار شاخصه استقلال در برابر خوداندیشی، آزاد اندیشی در برابر گوشهگیری، انصاف و سعه صدر در برابر تقابل و ابراز صبوری و متانت در برابر عدم رعایت ضوابط اخلاقی از شاکله ها و شاخصه های رفتاری او بوده و باعث برتری او نسبت به دیگر رقباء در میان جامعه و میان طیف ها و قشرهای مختلف فکری شده است؛ که بهترین مدعا برای این ادله استقبال های بی نظیر مردم در استان های مختلف اصفهان، شیراز، کردستان و... همزمان با ورود او به این استان ها و مواجهه مستقیم با مردم بوده است و این قبیل استقبال و حمایت های گسترده مردمی، نخبگان، جوانان، دانشجویان، زنان و دختران، روزنامه نگاران، اهالی سینما و هنر، ورزشکاران رشته های مختلف از او قابل وصف و بیان نیست و در حوصله مخاطبان این نوشتار به دلیل طولانی شدن مطلب نمی گنجد.