سرمقاله

بدن‫های یخ‫ زده از وعده‫های پوچ

ژوبین صفاری

گروه سیاست خارجی- دولت یازدهم پس از توافق هسته ای و کم رنگ شدن جو ایران هراسی و مهمتر از همه لغو تحریم های بین المللی علیه ایران، رفع تنش و نوعی نگاه توسعه محور با تاکید بر گسترش روابط اقتصادی و جذب سرمایه گذاری خارجی را در دستور کار خود قرار داده است. در همین رابطه دستگاه دیپلماسی ایران بخشی از توجه سیاست خارجی خود را متوجه جنوب شرق آسیا و منطقه آسیا - اقیانوسیه کرده است. محمدعلی خسروی کارشناس مسائل خاورمیانه و جنوب شرق آسیا در زمینه پتانسیل ها و ظریفت های چنین کشورهایی برای ایران در گفت وگو با «ابتکار» اظهار کرد: بعد از برجام و رفع تحریم ها باید نگاهی اقتصاد محور به سیاست خارجی داشته باشیم تا زمینه رونق اقتصادی کشور فراهم شود، از این حیث کشورهای مقصد وزیر امورخارجه کشورمان هم از این لحاظ انتخاب شدند و هم از لحاظ قرابت فرهنگی که داریم. این کشورها علاوه بحث سرمایه گذاری در حوزه انرژی، می توانند موجبات رونق گردشگری و توریسم را فراهم کنند.
رشد اقتصادی جنوب شرق آسیا و عدم بهره گیری ایران از آن
از دهه 1990 به بعد جریان تاثیرگذاری جنوب شرق آسیا در نظام بین الملل با تحولی شگرف روبرو شد. کشورهای جنوب شرق آسیا با تشکیل نهادی اقتصادی به نام آسه آن از دهه 1960 زمینه هرچه بیشتر همکاری های گسترده را میان 10 کشور این منطقه فراهم کرد. قدرت های بزرگ اقتصادی هم در قالب های یکجانبه و چندجانبه در این منطقه حضور یافته و زمینه برای همکاری اقتصادی با این منطقه مهیا کردند. آمریکا، چین، ژاپن، کره جنوبی از جمله قدرت های اقتصادی بزرگ در ارتباط با این کشورها هستند. رشد اقتصادی کشورهای جنوب شرق آسیا و یافتن جایگاه مهمی در زنجیره تولیدهای جهانی سبب شد از دهه 1990 در مرکز توجه مبادلات بین المللی قرار گیرند. با این وجود در این دوره روابط ایران با کشورهای منطقه محدود بوده و ایران نتوانسته از ظرفیت های های فزاینده این منطقه در راستای منافع خود بهره گیرد. هرچند بسیاری از کشورهای این منطقه افزون بر روابط اقتصادی فراگیر با امریکا و کشورهای اروپایی دارای روابط امنیتی و نظامی با امریکا هستند و قدرت های بزرگ اقتصادی همچون چین، کره جنوبی و ژاپن به نوعی ورود کنشگری جدید چون ایران را با مشکل مواجه می کنند اما این به معنی نفی هر گونه همکاری نیست و نیازمند کشف روزنه های مشترک و استفاده از آنها جهت گسترش روابط متقابل است.
اهمیت اقتصادی در رابطه با جنوب شرق آسیا
بخش اقتصادی و فرهنگی در مقایسه با سایر بخش در حال حاضر بیشتر مستعد همکاری هستند. در حوزه اقتصادی کشورهای نوظهور و در حال رشد این منطقه نیازی ویژه ای به منابع انرژی دارند. در بخش سرمایه گذاری انجام پروژه ای سرمایه گذاری مشترک به شدت می تواند مورد استقبال آن ها واقع شود. حضور برخی از شرکت های بزرگ نفتی از این منطقه در پروژه ای نفتی ایران در دوران پسا تحریم می تواند نویدبخش همکاری در سایر حوزه ها باشد. با توجه به ظرفیت های اقتصادی ایران و امکان شکوفا شده ان در شرایط غیرتحریمی، بدون تردید این کشورها به تجارت با ایران تمایل خواهند داشت موضوعی که برای ایران نیز از حیث جذب سرمایه گذاری های جدید و چندجانبه سازی تجاری برای جلوگیری از انحصار اقتصادی یک قدرت در بازار ایران می تواند مفید باشد. در همین رابطه محمد علی خسروی کارشناس مسائل جنوب شرق آسیا گفت: «دیدگاه جدید در دستگاه سیاست خارجی بعد از رفع تحریم ها باید اقتصاد محور باشد تا زمینه رونق اقتصاد کشور را فراهم کند. در حال حاضر از لحاظ اقتصادی کشورهای مقصد وزیر خارجه در حوزه بحث گردشگری و توریست می تواند اهمیت زیادی برای رونق اقتصادی ما داشته باشد و طبیعتا آنها نیز با توجه به امنیت داخلی ایران در خاورمیانه و برنامه های جدید اقتصادی در دستور دولت یازدهم و در حوزه جذب توریست خارجی، مشتاق حضور در ایران هستند و این صنعت اهمیت زیادی در رابطه با این کشورها دارد.»
اشتراک فرهنگی و گسترش روابط متقابل
در حوزه فرهنگی یکی از ظرفیت های مهم منطقه که می‌تواند مورد توجه ایران باشد نقش مسلمانان در منطقه است. حدود 62 درصد مسلمانان جهان برابر با یک میلیارد نفر در جنوب و جنوب شرق آسیا زندگی می‌کنند؛ به طوری که اندونزی با داشتن 7/12 درصد جمعیت مسلمانان جهان که معادل 88 درصد جمعیت این کشور است به عنوان بزرگ‌ترین کشور مسلمان شناخته می‌شود. جمعیت مسلمانان در جنوب و جنوب شرق آسیا برابر با 8/24 درصد کل جمعیت این منطقه است که از این جهت بعد از منطقه جنوب غرب آسیا و شمال افریقا (92 درصد) و افریقای سیاه (6/29 درصد) رتبه سوم را از حیث نسبت جمعیت مسلمان به جمعیت کل منطقه داراست. افزون بر این، به طور خاص 600 میلیون نفر از مسلمانان جهان در منطقه جنوب شرق آسیا زندگی می‌کنند که در کشورهایی مانند اندونزی، مالزی و برونئی در اکثریت بوده و در کشورهایی همانند تایلند، فیلیپین و سنگاپور در اقلیت قرار دارند. این ظرفیت می تواند فرصتی برای ایران باشد تا با تکیه بر مبادلات فرهنگی از جمله تاکید بر اداب و سنن مشترک، تبادل دانشجویان و بهره گیری از دیپلماسی عمومی شرایط را هم برای تقویت روابط با کشورهای ان منطقه مهیا کند و هم اینکه با زدودن تصویر منفی از نیات و اهداف ایران که توسط عوامل برون منطقه ای ایجاد شده جایگاه ایران را نزد ملت های منطقه افزون کند؛ خسروی در اهمیت اشتراکات فرهنگی افزود: « این کشورها به نوعی از لحاظ فرهنگی به ما نزدیک هستند و ما نیز قاعدتا علاقمند به گسترش روابط اقتصادی خود با کشورهایی داریم که از لحاظ فرهنگی با ما همخوان باشد. در همین زمینه و با توجه به علاقمندی های فرهنگی ایران می تواند دوره کوتاه مدت آموزشی برای دانشجویان ایرانی و برعکس داشته باشد تا آشنایی با این منطقه افزون تر گردد و به گونه ای فرهنگ موجبات گسترش و تعمیق روابط را در آینده فراهم کند.»
برنامه های سفرهای آسیایی ظریف
دستگاه دیپلماسی ایران در این راستا سفر محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه کشورمان به 6 کشور این منطقه را با هدف استفاده حداکثری از ظرفیت های کشور در دوران پسابرجام برنامه ریزی کرده و وزیر خارجه کشورمان امروز در نخستین گام سفر وارد ‹جاکارتا› پایتخت اندونزی می شود. به گزارش ایرنا، رئیس دستگاه دیپلماسی ایران در این سفر منطقه ای قرار است از کشورهای اندونزی، سنگاپور، برونئی، تایلند، نیوزیلند و استرالیا دیدن کند و در اجلاس فوق العاده سران سازمان همکاری اسلامی با محوریت فلسطین و مسجد الاقصی و اجلاس گفت وگوی همکاری آسیا به میزبانی دو کشور اندونزی و تایلند شرکت کند. وزیر امور خارجه ایران در این سفر منطقه ای قرار است از مجموع 10 کشور عضو اتحادیه کشورهای جنوب شرقی آسیا موسوم به ‘آ.سه.آن’ از اندونزی، سنگاپور، تایلند و برونئی دیدن کند.دولتمردان اندونزی پس از موفقیت های اخیر ایران در عرصه بین المللی خواستار از سرگیری همکاری های دوجانبه با کشورمان به عنوان یکی از بزرگترین تولیدکنندگان نفت جهان در دوران پساتحریم هستند و تاکنون نیز قدم های عملیاتی در این زمینه برداشته اند. ظریف در سفر دو روزه به اندونزی علاوه بر شرکت در اجلاس فوق العاده سران سازمان همکاری اسلامی با ‘جوکو ویدودو’ رئیس جمهور و ‘رنتو مرسودی’ وزیر امور خارجه این کشور جنوب شرق اسیا نیز مذاکره می کند. درست در مقابل پرجمعیت ترین کشور منطقه جنوب شرقی آسیا، کم جمعیت ترین کشور این منطقه یعنی برونئی نیز مورد توجه سکاندار وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران قرار گرفته تا در سومین گام از سفر با دیدار از این کشور، پایه های همکاری های دوجانبه و منطقه ای را تقویت کند. برونئی به عنوان یکی از کشورهای عضو اتحادیه کشورهای جنوب شرقی آسیا مورد توجه جمهوری اسلامی ایران است و دو طرف خواستار افزایش مناسبات فرهنگی و تجاری هستند. سنگاپور کوچکترین کشور منطقه جنوب شرقی آسیا در دومین مرحله از سفر میزان وزیر خارجه کشورمان است. این کشور کوچک که دولت – شهر خوانده می شود از توان اقتصادی بسیار بالایی برخوردار است و همواره در مناسبات تجاری ایران به ویژه در بخش انرژی جایگاه ویژه ای داشته است. رئیس دستگاه دیپلماسی ایران پس از بازدید از اندونزی، برونئی و سنگاپور عازم ‘بانکوک’ پایتخت تایلند دیگر کشور عضو آ.سه.آن می شود تا ضمن شرکت در اجلاس وزرای گفت وگوی همکاری آسیا، در خصوص مناسبات سیاسی اقتصادی دو جانبه نیز با سران این کشور به بحث و گفت و گو بپردازد. مقامات تایلندی پس از اجرای برجام با فراهم شدن فرصت تجارت با ایران، از جمله پیشروان منطقه جنوب شرق آسیا برای توسعه مجدد مناسبات و روابط تجاری شدند و امیداورند سطح این روابط تا دو سال آینده با افزایش سه برابری به بیش از یک میلیارد و 200 میلیون دلار و در چهار تا پنج سال آینده نیز این رقم به چهار تا پنج میلیارد دلار ارتقا یابد.
آسیا – اقیانوسیه مقصد نهایی تور آسیایی ظریف
نیوزیلند و استرالیا مقصد های بعدی سفر منطقه ای رئیس دستگاه دیپلماسی کشورمان هستند. این دو کشور با تغییر قوانین و مقررات خود و لغو تحریم ها، زمینه افزایش همکاری های تجاری را با ایران فراهم کرده اند و حسن روحانی نیز در مقابل، به منظور نشان دادن اراده جدی تهران مبنی بر افزایش روابط، وزیر امور خارجه خود را به همراه هیاتی اقتصادی راهی این دو کشور کرد. نیوزیلند سال گذشته تنها موفق به صادرات 163 میلیون دلار محصولات مختلف به ایران شد که از این مقدار 90 درصد آن را محصولات لبنی و حیوانی تشکیل می داد. استرالیا نیز که در هفته گذشته تحریم های اعمال شده علیه ایران را با هدف تسهیل روابط تجاری با کشورمان لغو کرد، در تلاش است روابط تجاری با تهران را که اکنون حدود 360 میلیون دلار است با تکیه بر صادرات کالاهای گوشتی و لبنی افزایش دهد. استرالیا نیز از نخستین کشورهایی بود که پس از توافق هسته ای ایران با غرب، وزیر امور خارجه خود را راهی تهران کرد تا نسبت به از سرگیری مذاکرات جهت افزایش روابط در زمینه های مختلف بحث و گفت وگو کند.


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام