EBTEKAR NEWSPAPER
شنبه, 23 آذر 1398   Saturday 14 December 2019

سرمقاله

چرایی غیبت اصلاح‏طلبان در دانشگاه‌ها‏

محمدعلی وکیلی

گروه درنگ-زهرا داستانی: از تخت جمشید تا مجلس شورای اسلامی، از دیوار تا درخت، فرقی نمی کند کجا باشد، باید نامش در تاریخ ثبت شود. انسان میل به جاودانگی دارد. یکی کتابی می نویسد و می شود فردوسی. دیگری اثری از خود به یادگار می گذارد و
می شود کمال الملک اما عده‌ای هم هستند که ستون‌های تخت جمشید، پایه های سی‌وسه‌پل و پل خواجو، دیوارهای میدان جهانی نقش جهان، ستون‌های کاخ آپادانا در شوش، در چوبی قلعه شوش و جداره‌های پیرچک‌چک یزد را برای ثبت خود در تاریخ انتخاب می‌کنند. اما دلیل آن چیست و آنهایی که بر پیکر باستانی ایران یادگاری می نگارند برای کارشناسان چه دلیلی دارند؟
یادگاری نویسی و یا نقاشی بر یادمان‌ها و دیوارهای تاریخی یک بیماری مزمن فرهنگی در ایران است. گرچه ایرانیان یکی از افتخارات خود را پیشینه تاریخی سرزمین کهن خود می‌دانند اما با اینحال برخی از افراد بدون توجه به هویت تاریخی و باستانی ایران و در تناقضی آشکار با این روحیه، آثار تاریخی را تخته‌سیاه یادگاری‌نویسی خود می‌بینند و نام، تاریخ حضور و حتی جملاتی که به ذهن‌شان می‌آید را روی بناهای تاریخی حک می‌کنند. یادگار نویسی اما در ایران به آثار باستانی و مکان های عمومی ختم نمی شود. مجلس شورای اسلامی که یکی از رسمی ترین و مهمترین مراکز قانون گذاری در کشور محسوب می شود نیز از گزند این یادگار نویس‌ها در امان نمانده و به لطف مهمانانی که هر روز مذاکرات مجلس را از نزدیک دنبال می کنند پر از یادگاری شده است. اما از سوی دیگر مهمترین مراکز آموزشی و فرهنگ سازی کشور یعنی مدارس و دانشگاه‌ها نیز با این چالش روبرو هستند و این ضعف آموزش ما برای گسترش فرهنگ در کشور را نشان می‌دهد. ایران بیش از یک میلیون آثار تاریخی ارزشمند دارد که نگهداری از آن به تنهایی ممکن نیست. گرچه آماری از میزان هزینه ترمیم و پاکسازی ابنیه تاریخی و اماکن عمومی ایران در دست نیست اما به گفته شهرام امیری، کارشناس میراث فرهنگی حدود 100میلیون تومان تنها در سال 92 صرف پاکسازی سی و سه پل اصفهان از یادگاری ها و دست نوشته های رهگذران شده است.
یادگار ایرانی‌ها در دبی
یادگاری نویسی برای ایرانیان به یک عادت تبدیل شده و هیچ فرقی ندارد که کجای دنیا یادی از خود به جای بگذارند حتی اگر این دیوارها، دیواری در شهر دبی باشد. خاطرات بسیاری از یادگاری نویسی ایرانی ها بر آثار تاریخی توسط گردشگران خارجی نقل شده اما احد کسی است که خود از این رسم ایرانی شکایت دارد و می گوید: به شهر دوبی رفته بودم و در حال بازدید از مکان های دیدنی این شهر بر روی دیوار یکی از خانه های تاریخی در دبی نوشته ای را به زبان فارسی دیدم. بسیار شرمسار شدم از اینکه چرا هموطنان من حتی به آثار ملی کشورهای دیگر تجاوز می کنند و از اهمیت این آثار تاریخی ناآگاهند.
ما ایرانیان نیازمند توجهیم؟!
یادگاری نویسی شاید در گروه تخلیه احساسات درونی و ضمیر ناخوداگاه انسان باشد و شاید یک روان شناس بتواند به چرایی انجام این کار پاسخ دهد.
دکتر مریم پوررحیمی، روانشناس و مدرس دانشگاه در این رابطه به «ابتکار» گفت: مطمئنا وقتی ما در مورد پدیده یادگار نویسی صحبت می کنیم عوامل متعددی می تواند در بروز آن نقش داشته باشند. عوامل فردی مانند احساس عدم تعلق به ابنیه تاریخی و فرهنگی، خود خواهی و جلب توجه در این موارد تاثیر گذار هستند.
او ادامه داد: مطمئنا فردی که نمی تواند نیاز به تایید شدن خود را از سوی دیگران برآورده سازد دچار ناکامی و یاس شده و خود به جای اطرافیان بی توجه قرار می گیرد و درصدد برمی آید تا این نیاز را در خود تامین کند که این مساله احساس خودخواهی و خودپرستی و نیاز به توجه را در آنها به شکل ناخودآگاه تامین می کند. پوررحیمی گفت: زمانی فرد دچار از خود بیگانگی است، در نتیجه خود را ملزم به رعایت بسیاری از ارزش ها و هنجارهای اجتماعی نمی داند و درصدد زیرپاگذاشتن و هنجارشکنی بر
می آید که یادگاری نویسی روی بناهای تاریخی هم یکی از مصادیق آن است.
این روانشناس بیان کرد: گاهی اوقات هم وقتی در مورد دلایل شکل گیری این رفتار تفکر می کنیم می بینیم که هیجان طلبی افراد آنها را سوق می دهد که چنین آثاری را به وجود بیاورند بنابراین اگر فرصت تخلیه هیجانی برای آنها فراهم نشود دست به انجام اعمالی خواهند زد که با سن یا موقعیت اجتماعی آنها سنخیتی ندارد. او یادگار نویسی را ناشی از همرنگی افراد با جماعت دانست و گفت: افرادی که دچار اختلالات رفتاری هستند با دیدن یادگار نویسی افراد دیگر تهییج شده و خود نیز مبادرت به انجام آن می کنند. خیلی از مواقع هم افرادی که دست به انجام این کار می زنند فاقد احساس مالکیت نسبت به ابنیه تاریخی هستند و این دسته از افراد به دلیل نداشتن آموزش لازم در درون خانواده در مواجهه با آثار، یادگار نویسی های خودشان را جزیی از آن اثر قرار می‌دهند و با کاهش تنش و هیجان درونی خودشان ،در واقع خود شان را جز ء آن اثر ثبت و امضا می‌کند و میل به مورد توجه قرار گرفتن خود را از این طریق ارضا می کنند.
یادگارنویسی از وندالیسم تا بروز خویشتن
برخی می گویند یادگارنویسی ریشه در وندالیسم؛ پدیده تخریب گرایی اماکن عمومی دارد که در همه جوامع، کم و بیش دیده می شود. نوشتن روی صندلی های اتوبوس یا پاره کردن آنها نمونه ای از وندالیسم است، اما بدترین نوع وندالیسم که در مواقعی آسیب های ناشی از آن جبران ناپذیر خواهد بود، نوشتن و کنده کاری روی بدنه آثار تاریخی است که ناشی از ضعف فرهنگی یک جامعه است و متاسفانه در کشور ما زیاد مشاهده می شود. وندالسیم به ‌معنای تخریب کنترل‌نشده اشیاء و آثار فرهنگی باارزش یا اموال عمومی است که یک ناهنجاری اجتماعی به حساب می‌آید و کارشناسان دلایل متعددی را برای آن عنوان می کنند. وندالیسم را در زمره انحرافات و بزه‌کاری‌های جوامع جدید دسته‌بندی می‌کنند و آن را عکس‌العملی خصمانه و واکنشی کینه‌توزانه نسبت به برخی از فشارها، تحمیلات، ناملایمات، اجحاف‌ها و شکست‌ها تحلیل می‌کنند. اما آیا یادگارنویسی ایرانیان نوعی وندالیسم است؟
نادر صادقیان، جامعه شناس و پژوهشگر فرهنگی در گفت و گو با روزنامه «ابتکار» معتقد است که یادگارنویسی شاید در ظاهر نوعی وندالیسم باشد اما در باطن غرض افراد از یادگاری نویسی نوعی اعتراض محسوب نمی شود.
صادقیان بیان کرد:یادگاری نویسی ریشه در نا خودآگاه انسان و تربیت او دارد و تحیلل روان شناسی فردی و شخصیت نتیجه می دهد چرا که اگر کسی شعور سیاسی و مدنی داشته باشد دیوارهای تخت جمشید را برای نمایش مقاومت مدنی خود انتخاب نمی کند.
او با بیان اینکه یادگاری نویسی را نمی توان وندالیسم نام نهاد، گفت: چون غرض و نیت افراد از یادگاری نویسی مبارزه مدنی، قیام یا اعتراض نیست. این دو را باید از هم تفکیک کرد.
این پژوهشگر فرهنگی با بیان اینکه یادگاری نویسی در ایران ریشه در تحقق خاص یا تحقق خویشتن دارد، گفت: در جوامعی که فردیت در آن ضعیف است و فرد از کودکی مجال معرفی و اثبات خود را ندارد، هویت افراد اغلب سرکوب شده و نتوانسته است بروز و ظهور پیدا کند، در نتیجه در ناخودآگاه فرد وجود دارد که خود را به گونه ای به جامعه معرفی و عرضه کنند. زمانی که کانال های تحقق طبیعی این امر از ابتدای شکل گیری شخصیت افراد وجود نداشته باشد، تبدیل به عقده ها و انرژی هایی می شود که در ناخودآگاه افراد باقی می ماند و به شیوه‌های مختلف همچون یادگاری نویسی بر روی دیوار بروز و ظهور پیدا می کند.
او ادامه داد: یادگاری نویسی نوعی خواست تحقق خویشتن است که به صورت تخریبی در جامعه ظهور می کند و در جوامعی که فردیت در آن سرکوب نمی شود این نوع ناهجاری ها کمتر دیده می شود.
صادقیان با بیان اینکه آموزش و سطح فهم و درک توده ها و عام مردم از آثار تاریخی و مکان ‌های ملی پایین است، گفت: البته با تلاش‌های مسئولین در جهت آموزش و فرهنگسازی، وضعیت کنونی کشور از 40 سال پیش بهتر شده
است.
او با اشاره به نقش رسانه ها در گسترش فرهنگ و اهمیت به آثار باستانی گفت: این وضعیت با تلاش رسانه ها بهتر از سال های گذشته است اما در مناطق محروم تر این مشکل همچنان باقی است. بنابراین این موضوع رابطه مستقیمی با وضعیت سواد، ضعف تربیتی و ضعف آموزش دارد.
این جامعه شناس بیان کرد: یادگاری نویسی متغیری است که خود تابع متغیرهای دیگری چون طبقه اجتماعی، آموزش و فرهنگ، اجتماع ، فقر و رفاه است.
وجود انواع کلوپ‌ها، سازمان های غیر دولتی و تشکل ها و کانون برای ظهور و بروز شخصیت فرد می‌تواند در نمایش فردیت افراد موثر باشد.


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام