سرمقاله
صفحات روزنامه
اخبار آنلاین
بحرانهای بینالمللی در خاورمیانه به دلیل پیچیدگیهای ژئوپلیتیکی و اقتصادی، همواره حساسترین و خطرناکترین چالشها را برای جهان بهوجود آوردهاند. در این میان، تقابلهای تاریخی میان ایران، اسرائیل و آمریکا، از مهمترین مسائلی است که تهدیدی بزرگ برای امنیت و ثبات جهانی به شمار میآید. شرایط کنونی در منطقه، بهویژه در پی بحرانهای نظامی و دیپلماتیک اخیر، این نگرانی را شدت بخشیده که یک جنگ ویرانگر دیگر ممکن است به وقوع بپیوندد. اما آیا راهی برای جلوگیری از چنین جنگی وجود دارد؟
در این زمینه، کشورهای خاورمیانه، بهویژه عربستان سعودی، قطر و امارات، بهعنوان بازیگران کلیدی منطقهای میتوانند نقش ویژهای ایفا کنند. روابط نزدیک برخی از این کشورها با ایالات متحده و بهویژه با رئیسجمهور آمریکا دونالد ترامپ، که منافع اقتصادی و تجاری قابل توجهی در این کشورهای عربی دارد، میتواند بهعنوان یک عامل بازدارنده برای تنشهای بیشتر عمل کند. یکی از مهمترین ابعاد این روابط، ارتباط ویژه ولیعهد سعودی، محمد بن سلمان، با ترامپ است که بهعنوان یک حلقه ارتباطی میان کشورهای خلیجفارس و آمریکا میتواند زمینهساز راهحلهای دیپلماتیک باشد.
با توجه به شرایط پیچیدهای که ایران در آن قرار دارد، نیاز به یک راهبرد عقلانی و واقعبینانه بیشتر از هر زمان دیگری احساس میشود. ایران بهعنوان یکی از قدرتهای منطقهای، همواره در معرض فشارهای بینالمللی و تهدیدات نظامی از سوی اسرائیل و آمریکا قرار دارد. این در حالی است که تحریمها و تهدیدهای نظامی علیه ایران ممکن است تنها به تقویت روحیه مقاومت در این کشور منجر شود و بهجای کاهش تنشها، به جنگی ویرانگر و فرسایشی تبدیل شود که نه تنها ایران، بلکه منطقه خاورمیانه و حتی جهان را با بحرانهای بیشتر مواجه کند.
با این حال، در این شرایط بحرانی، اقدام عقلانی و دیپلماتیک میتواند بهعنوان تنها راهحل برای جلوگیری از جنگ عمل کند. ولیعهد جوان عربستان سعودی، محمد بن سلمان، بهعنوان یک رهبر جوان و با دیدگاههای نوآورانه، میتواند نقش ویژهای در تغییر معادلات منطقهای ایفا کند. با توجه به روابط نزدیک وی با دولت آمریکا و توجه ویژه به منافع اقتصادی و تجاری منطقه، او میتواند با ترغیب دولت فعلی آمریکا به استفاده از ابزارهای دیپلماتیک بهجای گزینههای نظامی، فضای تنشها را کاهش دهد.
ایدههای جدیدی که ولیعهد سعودی میتواند مطرح کند، میتواند شامل آغاز گفتوگوهای مستقیم میان ایران و آمریکا، ترویج همکاریهای اقتصادی و انرژی در سطح منطقهای و ایجاد یک فضای اعتماد متقابل باشد که بر اساس آن تمامی طرفها به یک توافق جامع و پایدار دست یابند. همچنین، در این میان، کشورهای کوچکتر مانند قطر و امارات نیز میتوانند با نقشآفرینی در دیپلماسی منطقهای و ترویج گفتوگو، به کاهش تنشها کمک کنند.
در نهایت، شرط عقلانیت این است که تمامی کشورهای خاورمیانه به جای انتخاب مسیر جنگ، دیپلماسی و گفتوگو را پیش بگیرند. آنچه که برای همه طرفها اهمیت دارد، حفظ ثبات و امنیت منطقهای و جلوگیری از هر گونه درگیری و جنگی است که بهویژه در شرایط کنونی میتواند به یک فاجعه انسانی و اقتصادی تبدیل شود. به همین دلیل، ضرورت آن است که رهبران کشورهای منطقه، بهویژه ولیعهد عربستان، از فرصتهای دیپلماتیک موجود استفاده کرده و با تلطیف فضا و تقویت گفتوگوهای چندجانبه، از وقوع جنگ جدید جلوگیری کنند.
امید است که در نهایت، عقلانیت و منافع مشترک، جادهای برای ایجاد صلح پایدار در منطقه خاورمیانه باز کند.