هر بار که اقتصاد دچار تلاطم می‌شود، نگاه‌ها بی‌درنگ به سمت تابلوهای صرافی و ویترین طلافروشی‌ها می‌چرخد. گویی تمام ریشه‌های مشکلات اقتصادی در نوسان ارز و طلا خلاصه شده است. این نگاه، اگرچه قابل فهم است، اما نگاه کاملی نیست. اقتصاد، پدیده‌ای زنده و چندلایه است که تنها با اعداد و نمودارها تعریف نمی‌شود؛ بلکه بیش از هر چیز، به کیفیت تصمیم‌ها، تخصص افراد و نحوه مدیریت منابع انسانی وابسته است.
تجربه‌های جهانی نشان می‌دهد کشورهایی که حتی با کمبود منابع طبیعی یا فشارهای اقتصادی مواجه بوده‌اند، زمانی توانسته‌اند مسیر رشد را طی کنند که اصل شایسته‌سالاری را جدی گرفته‌اند. به بیان ساده‌تر، اقتصاد زمانی جان می‌گیرد که هر فرد در جای درست خود قرار گیرد.
مشاغل تخصصی، از مدیریت بنگاه‌های کوچک گرفته تا برنامه‌ریزی‌های کلان اقتصادی، نیازمند دانش، تجربه و مهارت است. زمانی که این مشاغل به افراد غیرمتخصص سپرده می‌شود، نتیجه چیزی جز تصمیم‌های کوتاه‌مدت، آزمون و خطاهای پرهزینه و فرسایش سرمایه‌های مادی و انسانی نخواهد بود. در چنین شرایطی، حتی اگر نرخ ارز برای مدتی ثابت بماند، ریشه‌های ناکارآمدی همچنان باقی می‌ماند و در بزنگاهی دیگر خود را نشان می‌دهد.
اقتصاد سالم، پیش از آنکه به سیاست‌های مالی و پولی وابسته باشد، به «اعتماد» نیاز دارد؛ اعتماد به این معنا که وقتی یک تولیدکننده، کارآفرین یا سرمایه‌گذار ببیند تصمیم‌ها بر پایه تخصص و تحلیل گرفته می‌شود، حتی در شرایط دشوار نیز انگیزه ادامه فعالیت خواهد داشت. برعکس، نبود شایسته‌سالاری، نااطمینانی را افزایش می‌دهد و سرمایه را به سمت فعالیت‌های غیرمولد سوق می‌دهد؛ همان جایی که نوسان ارز و طلا به مسئله‌ای روزمره تبدیل می‌شود.
نکته مهم دیگر، نگاه کوتاه‌مدت به اقتصاد است. تمرکز افراطی بر قیمت‌های روزانه، ما را از دیدن مسائل عمیق‌تر بازمی‌دارد. اصلاح ساختارها، آموزش نیروی انسانی متخصص و ایجاد مسیرهای شفاف برای ارتقای شغلی، فرآیندهایی زمان‌بر هستند، اما دستاوردهای پایدار به همراه دارند. اقتصادی که بر شایسته‌سالاری بنا شود، کمتر در برابر شوک‌ها آسیب‌پذیر است، زیرا تصمیم‌ها بر پایه شناخت و تجربه گرفته می‌شود، نه واکنش‌های هیجانی.
نباید فراموش کرد که سرمایه اصلی هر اقتصاد، انسان‌ها هستند. اگر این سرمایه به درستی مدیریت نشود، هیچ سیاست کنترلی بر بازار ارز یا طلا نمی‌تواند مشکلات را به‌طور ریشه‌ای حل کند. توجه به تخصص، ایجاد سازوکارهای ارزیابی عملکرد و پرهیز از سپردن مسئولیت‌های حساس به افراد ناآماده، شاید کمتر در تیترهای خبری جذاب باشد، اما اثر آن عمیق و ماندگار است.
در نهایت، لازم است نگاه خود را به اقتصاد از سطح قیمت‌ها به عمق ساختارها ببریم. نوسان ارز و طلا نشانه است، نه علت. اگر علت‌ها را در ضعف شایسته‌سالاری و بی‌توجهی به تخصص جست‌وجو کنیم، شاید مسیر اصلاح روشن‌تر شود. اقتصادی که بر پایه دانش و توانمندی اداره شود، حتی در شرایط سخت نیز می‌تواند به آینده امیدوار باشد.