سرمقاله
صفحات روزنامه
اخبار آنلاین
گروه بینالملل - اعتراضات سراسری علیه گرانی و افزایش هزینههای زندگی در فرانسه، به بحرانی اجتماعی و امنیتی تبدیل شده است که پیامدهای آن از خیابانهای پاریس تا مراکز تصمیمگیری دولت گسترش یافته است. تظاهرات روز شنبه ۱۷ اکتبر که با حضور گروههای مختلف اجتماعی برگزار شد، در شماری از شهرها به درگیریهای خشونتآمیز انجامید. براساس گزارش ایرنا به نقل از رسانههای فرانسوی، دستکم ۱۸۰۰ معترض بازداشت شدهاند، ۵۰۰ نیروی پلیس و امدادی مجروح شدهاند و بیش از ۱۵۰۰ فروشگاه و واحد تجاری آسیب دیدهاند. شدت ناآرامیها به اندازهای بوده که سباستین لوکورنو، نخستوزیر فرانسه، دستور تشکیل نشست اضطراری دولت را صادر کرده است. بااینحال، مسئله اصلی فراتر از مدیریت درگیریهاست؛ دولت فرانسه باید برای نارضایتیهای اقتصادی که زمینهساز این اعتراضات شدهاند نیز پاسخی پیدا کند. ائتلاف ناراضیان در خیابان یکی از ویژگیهای اعتراضات اخیر، حضور همزمان گروههای اجتماعی متفاوت است. دانشآموزان، دانشجویان، معلمان، فعالان اتحادیههای کارگری و اعضای جنبش جلیقهزردها در شهرهایی مانند پاریس و برست به خیابانها آمدهاند. این ترکیب نشان میدهد نگرانی از وضعیت معیشت تنها به یک گروه درآمدی محدود نیست. کاهش قدرت خرید، افزایش هزینههای ضروری و نگرانی درباره آینده اقتصادی میتواند اقشار مختلف را با مطالباتی مشترک روبهرو کند. فرانسه طی سالهای گذشته بارها شاهد اعتراضات گسترده علیه سیاستهای اقتصادی بوده است. جنبش جلیقهزردها نیز از نارضایتی نسبت به هزینههای زندگی آغاز شد و به بحثی گستردهتر درباره عدالت اقتصادی و رابطه دولت با شهروندان انجامید. حضور دوباره فعالان این جنبش در کنار اتحادیههای کارگری، بیانگر استمرار بخشی از نارضایتیهایی است که همچنان در جامعه فرانسه وجود دارد. پاریس در کانون بحران لوران نونز، وزیر کشور فرانسه، اعلام کرده است که در جریان اعتراضات روز شنبه، دستکم ۱۸۰۰ نفر بازداشت شدهاند. همچنین ۵۰۰ نفر از نیروهای پلیس، ژاندارمری و آتشنشانی مجروح شدهاند. تنها در پاریس و حومه آن، ۸۵۵ نفر بازداشت شدهاند؛ رقمی که مقامهای امنیتی آن را بیسابقه توصیف کردهاند. همزمان، فرمانداری پلیس پاریس مرگ یکی از معترضان را تأیید کرده است. مقامهای امنیتی علت مرگ را عارضه ناگهانی جسمی اعلام کرده و ارتباط مستقیم آن با اقدامات پلیس را رد کردهاند. گستردگی بازداشتها و درگیریها، بحث درباره شیوه مدیریت اعتراضات را برجسته کرده است. دولت از یکسو مسئول حفظ امنیت شهروندان و جلوگیری از تخریب اموال عمومی و خصوصی است و از سوی دیگر، باید حق اعتراض مسالمتآمیز را محترم بشمارد. ایجاد تعادل میان این دو مسئولیت، از دشوارترین مسائل پیش روی دولت فرانسه خواهد بود. صورتحساب سنگین ناآرامیها پیامدهای اقتصادی اعتراضات نیز قابل توجه است. الکساندر بومپارد، رئیس فدراسیون بازرگانی و توزیع فرانسه، اعلام کرده که دستکم ۱۵۰۰ واحد صنفی و فروشگاه آسیب دیده یا غارت شدهاند. برآورد اولیه خسارتها به صدها میلیون یورو میرسد. این زیانها تنها متوجه صاحبان فروشگاهها نیست و میتواند کارکنان، شرکتهای تأمینکننده کالا و فعالیت اقتصادی محلههای آسیبدیده را نیز تحت تأثیر قرار دهد. برای کسبوکارهای کوچک، هزینه بازسازی و تعطیلی موقت ممکن است فشار مالی قابل توجهی ایجاد کند. در نتیجه، ناآرامیهایی که با اعتراض به مشکلات معیشتی آغاز شدهاند، در صورت تداوم خشونت میتوانند خود به عاملی برای افزایش مشکلات اقتصادی تبدیل شوند. این تناقض، یکی از مهمترین چالشهای جنبشهای اعتراضی است؛ زیرا تخریب گسترده ممکن است توجه افکار عمومی را از مطالبات اولیه به پیامدهای امنیتی معطوف کند. ماتینیون در وضعیت اضطراری در پی گسترش خسارتها، دفتر نخستوزیری فرانسه از تشکیل نشست اضطراری ستاد بحران بینوزارتی خبر داده است. قرار است سباستین لوکورنو شامگاه یکشنبه ریاست این نشست را بر عهده بگیرد. همچنین شهرداران شهرهای بزرگ، از جمله پاریس، مارسی و لیون، برای بررسی پیامدهای ناآرامیها با نخستوزیر دیدار خواهند کرد. درخواست شهرداران برای جبران خسارتها نشان میدهد مدیریت بحران به مسئلهای مشترک میان دولت مرکزی و مدیریت شهری تبدیل شده است. بااینحال، پرداخت خسارت و بازگرداندن امنیت، تنها بخشی از مسئله را حل میکند. دولت همچنان باید درباره سیاستهای اقتصادی و مطالبات گروههای معترض تصمیم بگیرد. بحران اعتماد پشت اعتراضات گسترش اعتراضات معیشتی میتواند نشانهای از فاصله میان انتظارات بخشی از جامعه و سیاستهای اقتصادی دولت باشد. اگر شهروندان احساس کنند افزایش هزینههای زندگی با بهبود درآمد و خدمات عمومی همراه نیست، نارضایتی اقتصادی ممکن است به بیاعتمادی سیاسی تبدیل شود. از سوی دیگر، برخوردهای خشونتآمیز و تخریب اموال عمومی نیز میتواند زمینه گفتوگو میان دولت و معترضان را محدود کند. از این منظر، آینده بحران فرانسه تنها به تعداد بازداشتها یا میزان حضور نیروهای امنیتی وابسته نیست؛ بلکه به توانایی دولت در ارائه راهکارهای اقتصادی قابل اجرا و ایجاد زمینه گفتوگو بستگی دارد. آزمونی فراتر از خیابان دولت فرانسه اکنون با دو ضرورت همزمان روبهروست: بازگرداندن آرامش به شهرها و پاسخ دادن به نگرانیهای اقتصادی شهروندان. تجربه اعتراضات گذشته نشان میدهد که فروکش کردن ناآرامیهای خیابانی لزوماً به معنای پایان نارضایتیهای اجتماعی نیست. نشست اضطراری دولت ممکن است زمینه تصمیمهای فوری برای جبران خسارت و تأمین امنیت را فراهم کند، اما بازسازی اعتماد عمومی نیازمند اقداماتی فراتر از مدیریت امنیتی است. مسئله اصلی فرانسه اکنون چگونگی تبدیل بحران خیابانی به فرصتی برای گفتوگو درباره معیشت، عدالت اقتصادی و مسئولیت دولت در برابر شهروندان است؛ آزمونی که نتیجه آن در آینده رابطه جامعه و حاکمیت تأثیرگذار خواهد بود.