سرمقاله
صفحات روزنامه
اخبار آنلاین
ابتکار- رقابت برای انتخاب دبیرکل آینده سازمان ملل متحد با ورود لانا نسیبه، دیپلمات ۴۸ ساله اماراتی، وارد مرحله تازهای شده است. در شرایطی که ربکا گرینسپن، نامزد کاستاریکا، در رأیگیریهای غیررسمی شورای امنیت پیشتاز است، حضور نماینده امارات میتواند محاسبات سیاسی قدرتهای بزرگ را تغییر دهد. این رقابت که با احتمال انتخاب نخستین دبیرکل زن در تاریخ سازمان ملل همراه شده، آزمونی برای میزان نفوذ دیپلماتیک کشورهای مختلف و توانایی آنان در جلب حمایت اعضای دائم شورای امنیت محسوب میشود. به گزارش یورونیوز، گرینسپن، معاون پیشین رئیسجمهور کاستاریکا و دبیرکل کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل، در تازهترین رأیگیری مشورتی از رقبای خود پیش افتاده است. بااینحال، دریافت دو رأی مخالف نشان داد که دستیابی به توافق نهایی همچنان دشوار است. رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، و کارولین رودریگز بیرکت، وزیر خارجه پیشین گویان، از دیگر چهرههای مطرح این رقابت هستند. نامزدهایی از اکوادور، سنگال و اوگاندا نیز برای جانشینی آنتونیو گوترش تلاش میکنند. انتخاب دبیرکل مستلزم کسب دستکم ۹ رأی از ۱۵ عضو شورای امنیت و مخالفت نکردن هیچیک از پنج عضو دائم است. بنابراین، آمریکا، روسیه، چین، فرانسه و انگلیس نقشی تعیینکننده دارند و توافق آنان شرط اصلی معرفی نامزد نهایی به مجمع عمومی خواهد بود. ورود لانا نسیبه را میتوان در چارچوب تلاش امارات برای گسترش نقش بینالمللی خود ارزیابی کرد. ابوظبی در سالهای اخیر کوشیده با استفاده از ظرفیتهای اقتصادی و دیپلماتیک، حضور مؤثرتری در نهادهای جهانی داشته باشد. نسیبه که پیشتر نماینده امارات در سازمان ملل بوده، در دوره عضویت کشورش در شورای امنیت طی سالهای ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ نقش فعالی ایفا کرد. مشارکت او در مذاکرات مربوط به قطعنامه ۲۷۲۰ درباره تسهیل ارسال کمکهای بشردوستانه به غزه، از مهمترین سوابق دیپلماتیک وی محسوب میشود. او در معرفی برنامههای خود، اصلاح ساختار سازمان ملل، پیشگیری از بحرانها و دستیابی به نتایج عملی را در اولویت قرار داده است. یکی از ویژگیهای این رقابت، احتمال شکسته شدن انحصار تاریخی مردان در دبیرکلی سازمان ملل است. از زمان تأسیس این سازمان در سال ۱۹۴۵ تاکنون هیچ زنی به این مقام نرسیده است. در صورت انتخاب نسیبه، او علاوه بر نخستین دبیرکل زن، نخستین فرد دارای تبار فلسطینی در این جایگاه و دومین دبیرکل از جهان عرب پس از بطرس بطرس غالی خواهد بود. بااینحال، نسیبه تأکید کرده که نامزدیاش صرفاً بر پایه جنسیت نیست و توانایی ایجاد توافق میان دولتهای دارای اختلاف را مهمترین ویژگی مورد نیاز دبیرکل آینده میداند. نامزدی نماینده امارات پرسشهایی درباره نسبت منافع ملی کشورها با مسئولیت بینالمللی دبیرکل ایجاد میکند. این مقام باید ضمن حفظ ارتباط با قدرتهای بزرگ، استقلال خود را در برابر فشارهای سیاسی حفظ کند. برای کشوری مانند امارات که در تحولات خاورمیانه حضور دیپلماتیک فعالی دارد، دستیابی یکی از دیپلماتهایش به این جایگاه میتواند اهمیت نمادین قابلتوجهی داشته باشد؛ هرچند دبیرکل سازمان ملل نماینده دولت متبوع خود نیست. در مقابل، گرینسپن بر ضرورت احیای چندجانبهگرایی، کاهش شکاف میان قدرتها و استفاده از ظرفیت سازمان ملل برای مقابله با بحرانهای جهانی تأکید دارد. دوره دبیرکلی گوترش پایان دسامبر ۲۰۲۶ به پایان میرسد و شورای امنیت باید درباره جانشین او به توافق برسد. در شرایط افزایش منازعات بینالمللی و کاهش اعتماد به نهادهای چندجانبه، این انتخاب اهمیتی فراتر از جابهجایی یک مقام اداری دارد. ورود نامزد اماراتی نشان میدهد رقابت همچنان باز است؛ اما سرنوشت آن بیش از هر چیز به توافق قدرتهای بزرگ و توانایی نامزدها در جلب اعتماد کشورهای مختلف وابسته خواهد بود.