اظهارات تازه دونالد ترامپ درباره احتمال دعوت از ولودیمیر زلنسکی به نشست گروه ۲۰ در آمریکا، بار دیگر نگاه‌ها را به تلاش‌های دیپلماتیک برای پایان جنگ اوکراین معطوف کرده است. رئیس‌جمهوری آمریکا در شرایطی از آمادگی برای دعوت همتای اوکراینی خود سخن می‌گوید که واشنگتن پیش‌تر از ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه نیز برای حضور در این اجلاس دعوت کرده است. اگرچه هنوز نشانه‌ای قطعی از برگزاری دیدار سه‌جانبه وجود ندارد، اما احتمال حضور رهبران دو کشور در یک نشست بین‌المللی، می‌تواند فرصتی تازه برای آزمودن مسیر مذاکره فراهم کند. چراغ سبز از مارالاگو به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از آناتولی، ترامپ روز شنبه در پاسخ به پرسش خبرنگاران در اقامتگاه مارالاگو در فلوریدا درباره احتمال دعوت از زلنسکی اعلام کرد که با چنین اقدامی مخالفتی ندارد. قرار است آمریکا روزهای ۱۴ و ۱۵ دسامبر میزبان نشست سران گروه ۲۰ در میامی باشد. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا نیز تأکید کرده که تصمیم نهایی درباره دعوت از رئیس‌جمهوری اوکراین بر عهده ترامپ است و در صورت کمک به پیشبرد تلاش‌های دیپلماتیک، چنین گزینه‌ای بررسی خواهد شد. بااین‌حال، هنوز دعوت‌نامه رسمی برای زلنسکی صادر نشده است. این تفاوت اهمیت دارد؛ زیرا اعلام آمادگی سیاسی با تصمیم قطعی برای برگزاری مذاکرات صلح یکسان نیست. فرصت دیپلماسی در حاشیه اجلاس گروه ۲۰ اساساً نهادی برای هماهنگی اقتصادی قدرت‌های بزرگ جهان است، اما نشست‌های آن همواره فرصتی برای دیدارهای سیاسی و دیپلماتیک نیز فراهم کرده‌اند. اوکراین عضو این گروه نیست، بااین‌حال نمایندگان آن پیش‌تر به‌عنوان مهمان در برخی نشست‌ها حضور داشته‌اند. به گزارش رویترز، زلنسکی در اواسط اکتبر احتمال داده بود که گفت‌وگوهای اوکراین، روسیه و آمریکا در حاشیه اجلاس میامی برگزار شود؛ هرچند تأکید کرده بود واشنگتن و مسکو هنوز چنین دیداری را تأیید نکرده‌اند. از این منظر، دعوت احتمالی زلنسکی می‌تواند زمینه تماس‌های دیپلماتیک را فراهم کند، بدون آنکه لزوماً به معنای توافق طرف‌ها بر سر دستور کار مذاکرات باشد. محاسبات متفاوت سه بازیگر برای ترامپ، برگزاری نشستی با حضور رهبران روسیه و اوکراین می‌تواند فرصتی برای نمایش نقش میانجی‌گرانه واشنگتن باشد. او بارها از تمایل خود برای پایان دادن به جنگ سخن گفته و اکنون نیز نسبت به چشم‌انداز دستیابی به توافق ابراز خوش‌بینی کرده است. اما مسکو و کی‌یف با محاسبات متفاوتی وارد چنین روندی می‌شوند. روسیه خواهان توافقی است که ملاحظات امنیتی و دستاوردهای مورد ادعای خود را در بر گیرد، درحالی‌که اوکراین بر حفظ حاکمیت ملی و دریافت تضمین‌های معتبر امنیتی تأکید دارد. همین اختلاف‌ها سبب شده تلاش‌های دیپلماتیک پیشین، با وجود برگزاری مذاکرات متعدد، به راه‌حلی پایدار منجر نشود. اروپا و نگرانی از توافق بزرگ یکی دیگر از ابعاد مهم تحولات اخیر، جایگاه کشورهای اروپایی در مذاکرات احتمالی است. دولت‌های اروپایی که بخش مهمی از حمایت‌های مالی و نظامی اوکراین را تأمین کرده‌اند، نگران‌اند توافقی میان واشنگتن و مسکو بدون توجه کافی به منافع امنیتی آنان شکل بگیرد. اختلاف‌های اخیر در نشست وزیران خارجه گروه ۲۰ نیز نشان داده که جنگ اوکراین همچنان یکی از عوامل اصلی شکاف میان روسیه و کشورهای غربی است. بنابراین، حتی اگر ترامپ موفق شود زمینه دیدار پوتین و زلنسکی را فراهم کند، دستیابی به توافقی قابل اجرا نیازمند بررسی نقش اروپا، تضمین‌های امنیتی و سازوکار نظارت بر تعهدات خواهد بود. فاصله دعوت تا توافق مهم‌ترین مانع در مسیر صلح، صرفاً نبود فرصت دیدار نیست؛ بلکه اختلاف بر سر محتوای توافق احتمالی است. موضوعاتی مانند آینده مناطق مورد مناقشه، ترتیبات امنیتی اوکراین، تحریم‌های روسیه و چگونگی اجرای آتش‌بس همچنان نیازمند مذاکرات دشوار هستند. در چنین شرایطی، نشست میامی ممکن است به نقطه آغاز گفت‌وگوهای جدی‌تر تبدیل شود یا صرفاً فرصتی برای رایزنی‌های مقدماتی باقی بماند. تجربه مذاکرات گذشته نشان می‌دهد حضور رهبران در یک مکان، به‌تنهایی تضمینی برای دستیابی به تفاهم نیست. موفقیت دیپلماسی به میزان آمادگی طرف‌ها برای پذیرش تعهدات متقابل و ایجاد سازوکارهای اجرایی بستگی دارد. آزمون تازه برای ترامپ در مجموع، چراغ سبز ترامپ به دعوت از زلنسکی را باید نشانه‌ای از تلاش واشنگتن برای باز نگه داشتن مسیر دیپلماسی دانست، نه اعلام قریب‌الوقوع بودن پایان جنگ. اجلاس گروه ۲۰ می‌تواند امکان تماس مستقیم یا غیرمستقیم میان طرف‌های درگیر را افزایش دهد، اما تبدیل این فرصت به توافقی پایدار، مستلزم کاهش اختلاف‌های بنیادین است. برای رئیس‌جمهوری آمریکا نیز تفاوت مهمی میان برگزاری یک دیدار پرخبر و دستیابی به نتیجه‌ای عملی وجود دارد. اگر نشست میامی بتواند به تدوین دستور کاری مشخص برای مذاکرات منجر شود، گامی مثبت در مسیر کاهش تنش خواهد بود. در غیر این صورت، احتمال دارد این رویداد نیز به فصل دیگری از دیپلماسی پرسر‌وصدایی تبدیل شود که هنوز نتوانسته راهی برای پایان یکی از طولانی‌ترین بحران‌های امنیتی اروپا پیدا کند.