سرمقاله
صفحات روزنامه
اخبار آنلاین
شکست جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای آمریکا، پیامدهایی فراتر از سیاست داخلی این کشور به همراه داشته و میتواند معادلات دیپلماتیک واشنگتن در قبال ایران، اوکراین و روسیه را تغییر دهد. دیوید ایگناتیوس، تحلیلگر سیاست خارجی روزنامه واشنگتنپست، معتقد است تضعیف موقعیت دونالد ترامپ، قدرت مانور دولت او را کاهش داده و در مقابل، فرصتهای تازهای برای ایران و اوکراین فراهم کرده است. به باور او، یافتن راهی برای پایان دادن به جنگ با ایران، فوریترین و دشوارترین چالش کنونی کاخ سفید محسوب میشود. به گزارش واشنگتنپست، ایگناتیوس در یادداشت خود نوشته است که دولت ترامپ پس از شکست انتخاباتی، به دنبال راههایی برای پایان دادن به جنگهای ایران و اوکراین است؛ دو بحرانی که هزینههای سیاسی و اقتصادی آنها بر موقعیت رئیسجمهور آمریکا تأثیر گذاشته است. به نوشته این تحلیلگر، نارضایتی افکار عمومی آمریکا از جنگ با ایران، ضرورت دستیابی به راهحلی دیپلماتیک را افزایش داده است. اگرچه ترامپ همچنان احتمال ازسرگیری عملیات نظامی را مطرح میکند و پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، برای تشدید احتمالی درگیریها آماده شده، همزمان تلاشهایی برای فعال کردن مسیر مذاکره جریان دارد. در همین چارچوب، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، با حمایت ترامپ از چین خواسته است از نفوذ خود بر تهران برای پایان دادن به جنگ استفاده کند. به گفته یک مقام آمریکایی، پکن این درخواست را به مقامهای ایرانی منتقل کرده است. مأموریت ونس و انتظار تهران براساس گزارش واشنگتنپست، جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، نقش اصلی را در هدایت تلاشهای دیپلماتیک واشنگتن در قبال ایران بر عهده گرفته است. او ماه گذشته نامهای با لحنی مصالحهجویانه برای محسن رضایی، مقام ارشد امنیتی ایران، ارسال کرد و پس از انتخابات نیز جنگ با ایران را از عوامل شکست جمهوریخواهان دانست. علی الثوادی، مقام قطری و واسطه ارتباطی واشنگتن با تهران، در گفتوگو با ایگناتیوس اعلام کرده است که مقامهای ایرانی از لحن نامه ونس و انتقاد او از جنگ استقبال کردهاند، اما همچنان منتظرند ببینند آیا نتایج انتخابات واقعاً به تغییر رفتار آمریکا منجر خواهد شد یا خیر. از نگاه تهران، مسئله اصلی صرفاً تغییر لحن مقامهای آمریکایی نیست، بلکه پایبندی واشنگتن به تعهدات احتمالی و اطمینان از قابل اتکا بودن توافقهای آینده اهمیت دارد. بخش دیگری از تحلیل ایگناتیوس به جنگ اوکراین اختصاص دارد. به اعتقاد او، تغییر ترکیب کنگره آمریکا میتواند موقعیت کییف را در مذاکرات تقویت کند و توان ترامپ برای تحمیل توافقی نزدیک به خواستههای روسیه را کاهش دهد. جرد کوشنر، فرستاده ویژه آمریکا، برای برگزاری نشست سهجانبه نمایندگان واشنگتن، مسکو و کییف در ابوظبی تلاش کرده است. هدف این مذاکرات، بررسی امتیازهای متقابل برای دستیابی به آتشبس عنوان شده است. کوشنر همچنین پیشنهاد کرده مذاکرات صلح اوکراین با گفتوگوهای گستردهتر درباره معماری امنیتی اروپا پیوند بخورد. بااینحال، مقامهای اروپایی تأکید دارند که هرگونه توافق درباره ترتیبات امنیتی آینده باید پس از برقراری آتشبس صورت گیرد. این اختلاف بر سر ترتیب مذاکرات، یکی از موانع مهم پیش روی طرح دیپلماتیک واشنگتن محسوب میشود. کنگره؛ مانع تازه ترامپ ایگناتیوس پیشبینی میکند که کنگره جدید آمریکا با حضور گستردهتر نمایندگان حامی اوکراین، زمینه افزایش فشار بر روسیه را فراهم کند. به نوشته او، دموکراتها از ژانویه میتوانند برای تصویب تحریمهای شدیدتر علیه مسکو و افزایش کمکهای تسلیحاتی به کییف اقدام کنند. حمایت احتمالی بخشی از جمهوریخواهان نیز ممکن است قدرت کنگره را در برابر مخالفتهای ترامپ افزایش دهد. این وضعیت میتواند اهرم فشار اوکراین در مذاکرات را تقویت کند و محاسبات کرملین را تحت تأثیر قرار دهد. البته تحقق چنین سناریویی به میزان همراهی نمایندگان دو حزب و تصمیمهای نهایی کنگره وابسته خواهد بود. در معادلات تازه دیپلماتیک، چین نیز نقشی مهم یافته است. به نوشته واشنگتنپست، ترامپ پیشتر از شی جینپینگ خواسته بود برای حل بحران ایران همکاری کند و موضوع بار دیگر در دیدار برنامهریزیشده سران دو کشور در ۱۸ نوامبر مطرح خواهد شد. براساس روایت یک مقام آمریکایی، رئیسجمهور چین در گفتوگویی خصوصی با ترامپ بر مخالفت خود با دستیابی ایران به سلاح هستهای تأکید کرده است. ایگناتیوس معتقد است چین برخلاف روسیه، موقعیت بینالمللی خود را پس از انتخابات آمریکا حفظ کرده و اکنون میتواند در تلاشهای دیپلماتیک واشنگتن نقش مؤثرتری ایفا کند. جمعبندی تحلیل واشنگتنپست نشان میدهد شکست انتخاباتی ترامپ، موقعیت اوکراین و اروپا را تقویت کرده و احتمالاً قدرت چانهزنی ایران را نیز افزایش داده است. در مقابل، روسیه با محدودیتهای تازهای روبهرو شده و چین همچنان جایگاه خود را حفظ کرده است. ایگناتیوس پیشبینی میکند ترامپ در دو سال باقیمانده از ریاستجمهوری خود توجه بیشتری به سیاست خارجی معطوف کند؛ حوزهای که اختیارات رئیسجمهور در آن گستردهتر است. بااینحال، از نگاه این تحلیلگر، موفقیت احتمالی ترامپ در ثبت میراثی صلحطلبانه به توانایی او برای پایان دادن به دو بحران ایران و اوکراین بستگی دارد؛ مأموریتی که پس از شکست انتخاباتی جمهوریخواهان، دشوارتر از گذشته به نظر میرسد.