ابتکار- در شرایطی که تحولات سیاسی و امنیتی منطقه همچنان در کانون توجه کشورهای خاورمیانه قرار دارد، دستگاه دیپلماسی ایران دور تازه‌ای از رایزنی‌های منطقه‌ای را آغاز کرده است. سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه، از گفت‌وگوهای تلفنی خود با همتایانش در ۱۲ کشور طی ۴۸ ساعت گذشته خبر داده است؛ رایزنی‌هایی که محور اصلی آنها بررسی تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی، پیامدهای اقدامات آمریکا و رژیم صهیونیستی و ضرورت جلوگیری از گسترش ناامنی بوده است. عراقچی روز شنبه ۱۶ آبان در پیامی اینستاگرامی اعلام کرد که طی دو روز گذشته با وزیران امور خارجه عمان، مصر، اردن، عربستان سعودی، قطر، قبرس، ترکیه، کویت، امارات متحده عربی، تونس، عراق و پاکستان به‌صورت جداگانه گفت‌وگو کرده است. این تماس‌ها مجموعه‌ای از کشورهای همسایه، بازیگران مهم خاورمیانه و شرکای منطقه‌ای ایران را دربرمی‌گیرد و نشان‌دهنده تلاش تهران برای تداوم ارتباطات دیپلماتیک با طیف متنوعی از دولت‌ها در شرایط حساس کنونی است. براساس توضیحات وزیر امور خارجه، در این گفت‌وگوها آخرین تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی و پیامدهای اقدامات تنش‌زای آمریکا و رژیم صهیونیستی مورد بررسی قرار گرفته است. یکی از محورهای اصلی رایزنی‌های عراقچی، ضرورت احترام به حاکمیت ملی کشورها و جلوگیری از اقداماتی بوده که می‌تواند به افزایش تنش‌های منطقه‌ای منجر شود. وزیر امور خارجه اعلام کرده است که در گفت‌وگو با همتایان خود، مواضع جمهوری اسلامی ایران را تشریح و بر توقف تجاوز و تهدید و پرهیز از مداخلات مخرب خارجی تأکید کرده است. این موضع‌گیری در چارچوب رویکرد اعلامی تهران برای حفظ امنیت منطقه و مخالفت با اقداماتی قرار می‌گیرد که از نگاه ایران، موجب تشدید بی‌ثباتی و افزایش مخاطرات امنیتی می‌شوند. عراقچی همچنین بر حق مشروع جمهوری اسلامی ایران برای دفاع از حاکمیت و امنیت ملی خود تأکید کرده است؛ موضوعی که در شرایط کنونی یکی از محورهای مهم مواضع سیاست خارجی کشور محسوب می‌شود. بخش دیگری از پیام وزیر امور خارجه به ضرورت شکل‌گیری ترتیبات امنیتی منطقه‌ای بدون دخالت قدرت‌های فرامنطقه‌ای اختصاص داشت. این تأکید بیانگر توجه دستگاه دیپلماسی به نقش کشورهای منطقه در مدیریت اختلافات و جلوگیری از گسترش بحران‌هاست. از این منظر، گفت‌وگوی مستقیم میان دولت‌های منطقه می‌تواند زمینه تبادل دیدگاه‌ها، کاهش سوءتفاهم‌ها و بررسی راهکارهای مشترک برای حفظ ثبات را فراهم کند. حضور کشورهایی مانند عربستان سعودی، مصر، ترکیه، قطر و عمان در فهرست رایزنی‌ها نیز از گستردگی دامنه تماس‌های دیپلماتیک اخیر حکایت دارد. بااین‌حال، در پیام منتشرشده جزئیاتی درباره پاسخ وزیران امور خارجه این کشورها یا توافق‌های احتمالی حاصل از گفت‌وگوها ارائه نشده است. عراقچی در تماس‌های خود بر مسئولیت کشورهای منطقه در جلوگیری از گسترش ناامنی تأکید کرده است. این موضوع نشان می‌دهد که تهران در کنار تشریح مواضع خود، بر ضرورت مشارکت سایر دولت‌ها در مدیریت شرایط امنیتی منطقه نیز تمرکز دارد. در مجموع، رایزنی‌های فشرده وزیر امور خارجه را می‌توان تلاشی برای فعال نگه داشتن کانال‌های ارتباطی و طرح دیدگاه‌های ایران درباره تحولات جاری ارزیابی کرد. با وجود این، میزان تأثیرگذاری چنین تماس‌هایی بر کاهش تنش‌ها به ادامه گفت‌وگوها، مواضع طرف‌های مقابل و اقدامات عملی کشورهای منطقه وابسته خواهد بود. آنچه فعلاً روشن است، قرار گرفتن دیپلماسی منطقه‌ای در صدر فعالیت‌های وزارت امور خارجه طی روزهای اخیر است.