اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، در اعترافی تکان‌دهنده گفته که واشنگتن کمبود دلار را مهندسی کرده تا ریال ایران را به سقوط آزاد بکشاند و بدین وسیله معترضان را در ایران به خیابان‌ها بکشاند. به گزارش عصرایران به نقل از الجزیره، این رسانه در گزارشی به نقش آمریکا در مهندسی ناآرامی‌های اخیر در ایران پرداخته؛ ناآرامی‌هایی که بنا به نوشته این گزارش، به قیمت جان هزاران ایرانی انجامیده است.
در این گزارش آمده است: در ماه دسامبر و ژانویه گذشته، ایران با یکی از بزرگترین اعتراضات و ناآرامی‌های داخلی این کشور از زمان انقلاب اسلامی ۱۹۷۹ به خود دیده است، مواجه شد که ناشی از بحران شدید اقتصادی بود.
اعتراضات به افزایش شدید قیمت‌ها در ایران ابتدا از سوی مغازه‌داران بازار تهران آغاز شد که مغازه‌های خود را بستند و در ۲۸ دسامبر ۲۰۲۵، پس از سقوط بی‌سابقه ریال در برابر دلار آمریکا در اواخر دسامبر، شروع به تظاهرات کردند. این اعتراضات سپس به سایر استان‌های ایران گسترش یافت.
این اعتراضات در نهایت به آشوب‌های خشونت بار انجامید و طی آن هزاران نفر جان خود را از دست دادند.
واشنگتن چگونه «کمبود دلار» را در ایران ایجاد کرد که در نهایت باعث سقوط ارزش ریال شد؟ و این چه تاثیری بر مردم ایران داشته است؟
«کمبود دلار» چیست؟
«کمبود دلار» به زمانی اشاره دارد که یک کشور دلار کافی برای پرداخت هزینه‌های مورد نیاز خود از سایر نقاط جهان ندارد.
دلار آمریکا ارز اصلی مورد استفاده در تجارت جهانی، به ویژه برای نفت، ماشین‌آلات و بازپرداخت وام است، به این معنی که کشورها به عرضه مداوم آن نیاز دارند.
اگر صادرات کاهش یابد و تحریم‌ها دسترسی به سیستم مالی ایالات متحده را مسدود کنند، دلار می‌تواند کمیاب شود. در نتیجه، ارز محلی تضعیف می‌شود، قیمت کالاهای وارداتی افزایش می‌یابد و تورم بدتر می‌شود.
«محمدرضا فرزانگان»، اقتصاددان دانشگاه ماربورگ آلمان، گفت: در ایران، «کمبود دلار» با مسدود کردن همزمان دو کانال اصلی ورود ارز خارجی (FX): صادرات نفت و دسترسی بانکی بین‌المللی، مهندسی شد. ایالات متحده این کار را با اعمال تحریم‌ها علیه نفت ایران انجام داد، به این معنی که هر کسی که آن را بخرد یا بفروشد، مشمول اقدامات تنبیهی خواهد شد.
با توجه به وابستگی ایران به درآمدهای نفتی، تحریم‌های اقتصادی علیه نفت می‌تواند محدودیت شدید ارزی ایجاد کند.
فرزانگان به الجزیره گفت: «ایالات متحده با استفاده از تحریم‌های ثانویه و با تهدید هر نهاد جهانی که با دلار با ایران تجارت می‌کند، ذخایر موجود ایران را در خارج از کشور به دام می‌اندازد و از ورود دلارهای جدید به بازار داخلی جلوگیری می‌کند.»
اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری ایالات متحده، چه گفته است؟
بسنت در پاسخ به پرسشی در مورد نحوه برخورد با ایران در جلسه استماع کنگره در هفته گذشته، استراتژی ایالات متحده برای کاهش ارزش پول ایران را شرح داد.
بسنت گفت: «کاری که ما در وزارت خزانه‌داری انجام داده‌ایم، ایجاد کمبود دلار در کشور است.» او افزود که این استراتژی «در ماه دسامبر به اوج خود رسید، زمانی که یکی از بزرگترین بانک‌های ایران ورشکست شد… ارزش پول ایران سقوط آزاد کرد، تورم به شدت افزایش یافت و از این رو، ما شاهد بودیم که مردم ایران به خیابان‌ها ریختند.»
بسنت افزود: ما بدون شلیک حتی یک گلوله معترضان را در ایران به خیابان‌ها کشاندیم…
پیش از این، بسنت در مصاحبه با فاکس نیوز در مجمع جهانی اقتصاد داووس در ماه گذشته، نقش تحریم‌های ایالات متحده در برانگیختن اعتراضات سراسری اخیر را توضیح داد.
او گفت: «رئیس جمهور ترامپ به وزارت خزانه‌داری دستور داد… حداکثر فشار را بر ایران وارد کند و این کار جواب داده است. زیرا در ماه دسامبر، اقتصاد آن‌ها فروپاشید. آن‌ها قادر به واردات نیستند و به همین دلیل مردم به خیابان‌ها آمدند.»
در هر دو مورد، بسنت به اظهارات قبلی خود در باشگاه اقتصادی نیویورک در مارس سال گذشته اشاره کرد، زمانی که او توضیح داد که چگونه کاخ سفید از کمپین «فشار حداکثری» ترامپ برای فروپاشی اقتصاد ایران استفاده خواهد کرد.
بسنت در سخنرانی خود در آنجا گفت که ایالات متحده «کارزار تحریم‌ها علیه زیرساخت‌های صادراتی [ایران] را تشدید کرده و تمام مراحل زنجیره تامین نفت ایران را هدف قرار داده است»، همراه با «تعامل شدید دولت و ارتباط با بخش خصوصی» برای «قطع دسترسی ایران به سیستم مالی بین‌المللی».