در حالی که واشنگتن طی چهار سال گذشته تلاش کرده با محدود کردن درآمدهای نفتی روسیه، هزینه جنگ اوکراین را برای مسکو افزایش دهد، اکنون دونالد ترامپ برای مهار بحران سوخت در آمریکا دست به دامان ولادیمیر پوتین شده است. توافق تازه رؤسای‌جمهوری دو کشور برای عرضه گازوئیل روسیه به بازارهای آمریکا و جهان، تنها یک معامله تجاری نیست؛ بلکه نشانه‌ای از تغییر محاسبات اقتصادی و سیاسی کاخ سفید در شرایطی است که افزایش قیمت انرژی، نارضایتی رأی‌دهندگان آمریکایی را تشدید کرده و انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره نیز نزدیک شده است. به گزارش یورونیوز، ترامپ روز جمعه پس از گفت‌وگو با پوتین اعلام کرد روسیه موافقت کرده است فوراً بیش از ۳۰۰ هزار تن گازوئیل وارد بازارهای آمریکا و جهان کند. براساس اظهارات رئیس‌جمهوری آمریکا، ۵۰۰ هزار تن دیگر در ماه نوامبر و یک میلیون تن نیز پس از آن عرضه خواهد شد. ترامپ همچنین از امکان عرضه سه میلیون تن دیگر سخن گفته که تحقق آن به وضعیت پالایشگاه‌های روسیه بستگی دارد. همزمان وزارت خزانه‌داری آمریکا مجوزی موقت صادر کرده که امکان واردات گازوئیل روسیه را تا هفتم آوریل ۲۰۲۷ فراهم می‌کند. اهمیت این تصمیم زمانی روشن‌تر می‌شود که وضعیت بازار انرژی آمریکا مورد توجه قرار گیرد. براساس گزارش رویترز، قیمت گازوئیل در این کشور از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران حدود ۷۰ درصد افزایش یافته و به میانگین ۶ دلار و ۲۸ سنت برای هر گالن رسیده است. این افزایش قیمت، فشار سنگینی بر بخش حمل‌ونقل، کشاورزی و صنایع آمریکا وارد کرده؛ بخش‌هایی که گازوئیل یکی از مهم‌ترین نهاده‌های فعالیت آنها محسوب می‌شود. برخلاف بنزین که افزایش قیمت آن بیشتر در هزینه رفت‌وآمد خانوارها نمایان می‌شود، گرانی گازوئیل مستقیماً بر هزینه جابه‌جایی کالا، تولید مواد غذایی و فعالیت واحدهای صنعتی اثر می‌گذارد. در نتیجه، افزایش بهای این فرآورده نفتی می‌تواند به رشد قیمت بسیاری از کالاهای مصرفی منجر شود. این همان مسئله‌ای است که دولت ترامپ در آستانه انتخابات سوم نوامبر با آن روبه‌رو شده است. کاخ سفید پیش از توافق با روسیه نیز اقداماتی برای کنترل قیمت سوخت انجام داده بود؛ از تلاش برای آزادسازی ذخایر اضطراری گرفته تا تسهیل استفاده از گازوئیل معاف از مالیات در بخش حمل‌ونقل. با این حال، این اقدامات نتوانستند افزایش قیمت‌ها را به شکل محسوسی مهار کنند. اکنون ترامپ امیدوار است ورود گازوئیل روسیه، دست‌کم بخشی از فشار بازار را کاهش دهد و پیش از انتخابات، نشانه‌ای از بهبود وضعیت اقتصادی به رأی‌دهندگان ارائه کند. اما تصمیم رئیس‌جمهوری آمریکا تناقض آشکاری با سیاست تحریمی واشنگتن دارد. به نوشته خبرگزاری آسوشیتدپرس، ترامپ تنها یک ماه پیش قانونی را امضا کرده بود که هدف آن تشدید فشار بر بخش انرژی روسیه و محدود کردن منابع مالی جنگ این کشور در اوکراین بود. اکنون همان دولت با صدور مجوز واردات گازوئیل، بخشی از محدودیت‌های تجاری علیه مسکو را کنار گذاشته است. این چرخش بیش از هر چیز نشان می‌دهد که سیاست تحریم، هرچند ابزاری برای اعمال فشار اقتصادی بر رقباست، در شرایط بحران می‌تواند با نیازهای داخلی کشور تحریم‌کننده در تعارض قرار گیرد. آمریکا تا زمانی بر محدود کردن صادرات انرژی روسیه تأکید داشت که هزینه این سیاست برای اقتصاد داخلی قابل تحمل بود؛ اما افزایش قیمت سوخت، محاسبات واشنگتن را تغییر داده است. در سوی دیگر این معادله، پوتین قرار دارد که توافق تازه می‌تواند برای او دستاوردی اقتصادی و سیاسی به همراه داشته باشد. روسیه در ماه‌های گذشته به دلیل حملات پهپادی اوکراین به پالایشگاه‌های خود و محدودیت ظرفیت تولید، صادرات گازوئیل را کاهش داده بود. با این حال، توافق با آمریکا فرصتی فراهم می‌کند تا مسکو بخشی از فرآورده‌های نفتی خود را روانه بازار کند و از فشار محدودیت‌های صادراتی بکاهد. آسوشیتدپرس به نقل از کارشناسان انرژی گزارش داده است که این توافق احتمالاً بیش از آنکه به کاهش محسوس قیمت گازوئیل در آمریکا کمک کند، برای روسیه سودآور خواهد بود. به اعتقاد این کارشناسان، ورود محموله‌های روسی لزوماً به معنای افزایش چشمگیر عرضه جهانی نیست؛ زیرا بخشی از آن می‌تواند صرفاً جایگزین محموله‌هایی شود که پیش‌تر به بازارهای دیگر ارسال می‌شدند. در چنین شرایطی، مسکو این فرصت را یافته است که ضمن کسب درآمد، اهمیت خود را در بازار جهانی انرژی دوباره به نمایش بگذارد. این مسئله برای پوتین، آن هم در شرایطی که جنگ اوکراین همچنان ادامه دارد، اهمیت ویژه‌ای دارد. طبیعی است که چنین توافقی با واکنش منفی کی‌یف روبه‌رو شود. ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهوری اوکراین، به نوشته یورونیوز، تصمیم ترامپ را هدیه‌ای به پوتین توصیف کرده و هشدار داده است که فراهم کردن امکان فروش فرآورده‌های نفتی روسیه، منابع مالی بیشتری برای ادامه جنگ در اختیار مسکو قرار می‌دهد. نگرانی اوکراین تنها به درآمد احتمالی روسیه محدود نیست. کی‌یف طی ماه‌های گذشته تلاش کرده با هدف قرار دادن زیرساخت‌های انرژی روسیه، هزینه ادامه جنگ را افزایش دهد. اکنون توافق واشنگتن و مسکو می‌تواند بخشی از آثار این فشار را کاهش دهد. رویترز نیز گزارش داده که ترامپ از حملات اوکراین به پالایشگاه‌های روسیه انتقاد کرده و آنها را یکی از عوامل افزایش قیمت جهانی سوخت دانسته است. با این همه، هنوز مشخص نیست توافق تازه تا چه اندازه در مهار قیمت‌ها موفق خواهد بود. کارشناسان معتقدند اختلال در جریان انرژی خاورمیانه، محدودیت ظرفیت پالایشگاهی و کاهش عرضه فرآورده‌های نفتی، مشکلاتی نیستند که صرفاً با ورود چند محموله گازوئیل روسیه برطرف شوند. افزون بر این، جزئیات پرداخت‌ها و زمان دقیق ورود محموله‌ها نیز همچنان روشن نیست. از این منظر، توافق ترامپ و پوتین را باید بیش از آنکه راه‌حلی قطعی برای بحران سوخت دانست، تلاشی برای مدیریت کوتاه‌مدت فشارهای اقتصادی و سیاسی ارزیابی کرد. رئیس‌جمهوری آمریکا می‌خواهد پیش از انتخابات نشان دهد برای کاهش قیمت‌ها از هیچ گزینه‌ای صرف‌نظر نمی‌کند؛ حتی اگر این گزینه به معنای همکاری اقتصادی با کشوری باشد که واشنگتن همزمان آن را تحت تحریم قرار داده است. آنچه این توافق را مهم می‌کند، صرفاً حجم گازوئیل صادراتی روسیه نیست، بلکه تغییری است که در موازنه میان اقتصاد و سیاست خارجی آمریکا آشکار شده است. ترامپ برای مهار هزینه‌های داخلی به انعطاف در برابر مسکو روی آورده و پوتین نیز توانسته از بحران انرژی به فرصتی برای تقویت موقعیت خود تبدیل کند. هنوز معلوم نیست این معامله قیمت سوخت را در آمریکا کاهش دهد، اما روشن است که بحران انرژی، سیاست تحریمی واشنگتن را با آزمونی جدی روبه‌رو کرده است.