سرمقاله
صفحات روزنامه
اخبار آنلاین
گروه بینالملل - دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، بار دیگر با طرح احتمال نامزدی برای سومین دوره ریاستجمهوری، بحثی قدیمی را به صحنه سیاست این کشور بازگرداند. او در گردهمایی انتخاباتی پنجشنبهشب در شهر سو سیتی ایالت آیووا، ضمن اشاره طنزآمیز به محدودیتهای قانون اساسی، مدعی شد به دلیل آنچه تقلب در انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۰ میخواند، حق دارد یک بار دیگر برای ورود به کاخ سفید رقابت کند. این اظهارات در شرایطی مطرح شده که کمتر از دو هفته تا انتخابات میاندورهای کنگره باقی مانده و جمهوریخواهان برای حفظ موقعیت خود با رقابتی دشوار روبهرو هستند. اگرچه متمم بیستودوم قانون اساسی آمریکا انتخاب یک فرد برای بیش از دو دوره ریاستجمهوری را ممنوع کرده، تکرار چنین سخنانی از سوی ترامپ پرسشهایی درباره اهداف سیاسی او و آینده رهبری حزب جمهوریخواه ایجاد کرده است. ادعای تازه با استدلال قدیمی ترامپ در جمع هوادارانش ابتدا با لحنی طنزآمیز گفت مطمئن نیست چه کسی پس از او رئیسجمهور خواهد شد. او سپس به محدودیت قانونی دوره سوم اشاره کرد و پذیرفت که متن قانون اساسی بسیار روشن است و فضای چندانی برای تفسیر متفاوت باقی نمیگذارد. بااینحال، رئیسجمهور آمریکا بلافاصله به ادعای همیشگی خود درباره انتخابات ۲۰۲۰ بازگشت و گفت چون پیروزی آن سال از او گرفته شده، باید اجازه داشته باشد دوباره نامزد شود. این ادعا با نتایج رسمی انتخابات سازگار نیست. جو بایدن در سال ۲۰۲۰ پیروز شد و تلاشهای حقوقی ترامپ و متحدانش نتوانست تقلبی در مقیاس تغییر نتیجه انتخابات را اثبات کند. بنابراین، استدلال رئیسجمهور بیش از آنکه مبنایی حقوقی داشته باشد، بازتاب روایتی سیاسی است که سالها برای بسیج هواداران خود از آن استفاده کرده است. دیوار بلند متمم بیستودوم مهمترین مانع ترامپ، متمم بیستودوم قانون اساسی آمریکاست که در سال ۱۹۵۱ تصویب نهایی شد. براساس این متمم، هیچ فردی نمیتواند بیش از دو بار به ریاستجمهوری انتخاب شود. ترامپ در انتخابات ۲۰۱۶ و ۲۰۲۴ پیروز شده و بنابراین، مطابق مقررات کنونی امکان انتخاب مجدد در سال ۲۰۲۸ را ندارد. برخی نزدیکان او پیشتر احتمال استفاده از مسیرهای غیرمستقیم، از جمله نامزدی فردی دیگر و انتقال بعدی قدرت، را مطرح کردهاند. بااینحال، حقوقدانان درباره اعتبار چنین راهکارهایی تردیدهای جدی دارند. تغییر رسمی قانون اساسی نیز فرایندی دشوار است. پیشنهاد اصلاحیه به حمایت دوسوم اعضای هر دو مجلس کنگره یا درخواست دوسوم ایالتها برای تشکیل مجمع نیاز دارد و تصویب نهایی آن مستلزم تأیید سهچهارم ایالتهاست. با توجه به شکافهای حزبی موجود، دستیابی به چنین توافق گستردهای بسیار بعید به نظر میرسد. چرا اکنون دوباره این بحث مطرح شد؟ زمان طرح سخنان ترامپ تصادفی به نظر نمیرسد. آمریکا سوم نوامبر شاهد انتخابات میاندورهای خواهد بود؛ انتخاباتی که ترکیب کنگره و توانایی رئیسجمهور برای پیشبرد برنامههایش را تعیین میکند. ترامپ برای حمایت از نامزدهای جمهوریخواه به آیووا سفر کرده بود. در این ایالت، اشلی هینسون برای کسب کرسی سنا با جاش تورک، نامزد دموکرات، رقابت میکند. به گزارش رسانههای محلی، رقابت انتخاباتی در آیووا برخلاف تصور اولیه جمهوریخواهان، آسان نیست و نظرسنجیها از رقابتی نزدیک حکایت دارند. در چنین شرایطی، سخن گفتن از دوره سوم میتواند توجه رسانهها را به ترامپ بازگرداند و هواداران وفادار او را برای شرکت در انتخابات تحریک کند. رئیسجمهور آمریکا از حامیانش خواسته است در انتخابات میاندورهای چنان رأی دهند که گویی نام خودش روی برگه رأی قرار دارد. شوخی سیاسی یا آزمون افکار عمومی؟ یکی از پرسشهای مهم درباره اظهارات ترامپ این است که آیا او واقعاً به دنبال تغییر محدودیت قانونی است یا صرفاً از این موضوع برای حفظ توجه عمومی استفاده میکند؟ مایک جانسون، رئیس مجلس نمایندگان آمریکا، پیشتر سخنان ترامپ درباره دوره سوم را نوعی شوخی سیاسی با دموکراتها توصیف کرده بود. از سوی دیگر، تکرار این اظهارات و عرضه کلاههای تبلیغاتی با عنوان «ترامپ ۲۰۲۸» نشان میدهد موضوع به یک عبارت اتفاقی محدود نمانده است. ترامپ در ماههای گذشته گاهی محدودیت قانون اساسی را پذیرفته و گاهی از تمایل خود برای ادامه ریاستجمهوری سخن گفته است. این رفتوبرگشت میتواند نوعی آزمون واکنش افکار عمومی باشد؛ روشی که به او اجازه میدهد بدون ارائه برنامه حقوقی مشخص، بحث درباره آینده سیاسی خود را زنده نگه دارد. جمهوریخواهان در سایه ترامپ طرح مکرر دوره سوم تنها دموکراتها را مخاطب قرار نمیدهد؛ بلکه بر آینده حزب جمهوریخواه نیز تأثیر میگذارد. مطابق قانون اساسی، جمهوریخواهان باید برای انتخابات ۲۰۲۸ نامزد دیگری معرفی کنند. چهرههایی مانند جیدی ونس، معاون رئیسجمهور، و مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، از جمله افرادی هستند که نامشان در گمانهزنیهای مربوط به آینده حزب مطرح شده است. اما تا زمانی که ترامپ احتمال ادامه حضور خود را زنده نگه دارد، تعیین جانشین سیاسی او دشوارتر خواهد بود. بخش مهمی از پایگاه رأی جمهوریخواهان همچنان با شخصیت و برنامههای ترامپ پیوند خورده است. به همین دلیل، نامزدهای احتمالی آینده باید میان حفظ حمایت او و ساختن هویتی مستقل تعادل برقرار کنند. از این منظر، بحث دوره سوم میتواند ابزاری برای حفظ نفوذ ترامپ بر رقابتهای درونحزبی باشد. بازگشت به مناقشه انتخابات ۲۰۲۰ استناد دوباره ترامپ به انتخابات ۲۰۲۰ نیز اهمیت مستقلی دارد. او پس از گذشت شش سال همچنان شکست خود از بایدن را نمیپذیرد و این روایت را به بخشی از هویت سیاسی هوادارانش تبدیل کرده است. بااینحال، تکرار ادعای تقلب بدون ارائه شواهد معتبر، نگرانیهایی درباره اعتماد عمومی به سازوکار انتخابات ایجاد میکند. منتقدان ترامپ معتقدند زیر سؤال بردن مداوم نتایج انتخاباتی میتواند پذیرش قواعد رقابت دموکراتیک را تضعیف کند. در مقابل، حامیان او تأکید دارند که رئیسجمهور حق دارد درباره سلامت انتخابات پرسش مطرح کند و اظهارات مربوط به دوره سوم را نباید الزاماً برنامهای اجرایی دانست. با وجود این اختلاف دیدگاه، محدودیت قانونی انتخاب مجدد رئیسجمهور همچنان پابرجاست و ادعای تقلب، استثنایی در متمم بیستودوم ایجاد نمیکند. انتخاباتی فراتر از سال ۲۰۲۸ اهمیت سخنان ترامپ تنها در احتمال نامزدی دوباره او خلاصه نمیشود. این اظهارات نشان میدهد رئیسجمهور آمریکا حتی در میانه دوره دوم خود، تلاش دارد بحث جانشینی را تحت تأثیر قرار دهد. در شرایطی که مسائل اقتصادی، هزینههای زندگی و پیامدهای سیاست خارجی دولت بر فضای انتخاباتی سایه انداخته، بازگرداندن توجهها به شخصیت ترامپ میتواند راهی برای تغییر محور رقابت سیاسی باشد. بااینحال، موفقیت این راهبرد به نتیجه انتخابات میاندورهای و میزان همراهی رأیدهندگان مستقل بستگی دارد. اگر جمهوریخواهان با شکست قابل توجهی روبهرو شوند، بحث درباره آینده رهبری حزب احتمالاً جدیتر خواهد شد. در مقابل، پیروزی آنان میتواند موقعیت ترامپ را برای اثرگذاری بر انتخابات بعدی تقویت کند. در نهایت، سخنان رئیسجمهور آمریکا بیش از آنکه نشانه وجود مسیری روشن برای دوره سوم باشد، بیانگر تلاش او برای حفظ جایگاه محوری در سیاست این کشور است. قانون اساسی فعلاً مانعی جدی در برابر نامزدی دوباره او قرار داده، اما ترامپ میکوشد حتی پس از پایان دوران ریاستجمهوری نیز تعیینکننده اصلی آینده جمهوریخواهان باقی بماند.