ابتکار- رقابت نظامی قدرت‌های بزرگ وارد مرحله‌ای شده که در آن تعداد پهپادهای ارزان‌قیمت، سرعت تولید و توان جایگزینی تجهیزات آسیب‌دیده، اهمیتی هم‌سنگ فناوری‌های پیشرفته پیدا کرده است. وزارت دفاع آمریکا که سال‌ها بر توسعه جنگنده‌ها و سامانه‌های تسلیحاتی گران‌قیمت تمرکز داشت، اکنون در تلاش است ظرفیت تولید انبوه پهپادهای کوچک را افزایش دهد. این تغییر رویکرد در شرایطی صورت می‌گیرد که جنگ اوکراین، کارآمدی تجهیزات کم‌هزینه را در برابر سامانه‌های گران‌قیمت آشکار کرده و رقابت با چین و روسیه، ضعف‌های زنجیره تأمین صنایع دفاعی آمریکا را برجسته ساخته است. آغاز دوباره از نقطه صفر به گزارش بلومبرگ، پنتاگون در چارچوب برنامه «تسلط بر پهپاد» قصد دارد تولید پهپادهای نظامی ارزان را گسترش دهد. تراویس متز، از مسئولان واحد نوآوری دفاعی آمریکا، وضعیت کنونی این صنعت را به آغاز فعالیت از نقطه صفر تشبیه کرده است. براساس این برنامه، واشنگتن قصد دارد با اختصاص حدود ۱.۱ میلیارد دلار، تا پایان سال ۲۰۲۷ نزدیک به ۲۵۰ هزار پهپاد تولید کند. کارخانه‌هایی در ایالت یوتا نیز در اجرای این طرح نقش خواهند داشت. اهمیت برنامه جدید در تغییر شیوه تأمین تجهیزات نظامی است. پنتاگون می‌کوشد به‌جای سفارش‌های محدود و پرهزینه، تولید سریع و گسترده سامانه‌هایی را دنبال کند که امکان استفاده در میدان نبرد و جایگزینی فوری آنها وجود داشته باشد. فاصله میلیونی با رقبا مقایسه ظرفیت تولید پهپاد در کشورهای مختلف، ابعاد چالش آمریکا را روشن‌تر می‌کند. براساس ارزیابی اطلاعاتی اوکراین که بلومبرگ نقل کرده، روسیه ممکن است در سال جاری ۷.۳ میلیون پهپاد کوچک تولید کند. به گزارش ایسنا، همچنین برآوردهای منتشرشده نشان می‌دهد چین ظرفیت تولید ماهانه صدها هزار پهپاد را دارد. اوکراین نیز برنامه تولید میلیون‌ها فروند پهپاد را دنبال می‌کند. البته این ارقام برآوردهایی با روش‌های متفاوت هستند و الزاماً به معنای تولید واقعی پهپادهای نظامی هم‌نوع نیستند. بااین‌حال، اختلاف مقیاس تولید نشان می‌دهد آمریکا برای رقابت در این حوزه با مسئله‌ای ساختاری مواجه است. جنگ روسیه و اوکراین به یکی از مهم‌ترین میدان‌های آزمون فناوری پهپادی تبدیل شده است. پهپادهای کوچک در مأموریت‌های شناسایی، هدف‌یابی و حمله مورد استفاده قرار گرفته‌اند و نقش آنها در تاکتیک‌های نظامی افزایش یافته است. مزیت اصلی این تجهیزات، هزینه نسبتاً پایین و امکان تولید انبوه آنهاست. در مقابل، سامانه‌های دفاعی پیشرفته ممکن است برای مقابله با اهداف ارزان‌قیمت، به استفاده از تجهیزات بسیار گران‌تر نیاز داشته باشند. این عدم توازن هزینه‌ای، محاسبات نظامی را تغییر داده است. اکنون مسئله فقط برخورداری از پیشرفته‌ترین فناوری نیست؛ بلکه توان حفظ تولید و تأمین تجهیزات در یک درگیری طولانی نیز اهمیت دارد. گره زنجیره تأمین یکی از دشواری‌های پنتاگون، وابستگی بخش‌هایی از صنعت پهپادی به قطعات و مواد اولیه خارجی، به‌ویژه تولیدات چین است. موتورهای کوچک، باتری‌ها و برخی قطعات الکترونیکی از جمله اجزایی هستند که تأمین آنها در مقیاس گسترده چالش‌برانگیز است. واشنگتن تلاش دارد با افزایش تولید داخلی، این وابستگی را کاهش دهد؛ اما ایجاد زنجیره تأمین مستقل به سرمایه‌گذاری، نیروی متخصص و زمان نیاز دارد. در نتیجه، محدودیت اصلی برنامه آمریکا صرفاً بودجه نیست. حتی تأمین منابع مالی بیشتر نیز بدون توسعه ظرفیت صنعتی نمی‌تواند به افزایش فوری تولید منجر شود. رقابت بودجه‌ای در واشنگتن برنامه جدید پهپادی با چالش دیگری نیز روبه‌روست: رقابت بر سر منابع مالی. پنتاگون باید میان توسعه تجهیزات متعارف، سامانه‌های پیشرفته و فناوری‌های کم‌هزینه توازن برقرار کند. در شرایطی که بودجه دفاعی آمریکا با فشارهای سیاسی و اولویت‌های متعدد مواجه است، استمرار تأمین اعتبار برنامه‌های جدید اهمیت زیادی دارد. از سوی دیگر، توسعه سریع پهپادها نیازمند اصلاح فرایندهای خرید نظامی است؛ فرایندهایی که معمولاً برای پروژه‌های بزرگ و بلندمدت طراحی شده‌اند و ممکن است با سرعت تغییر فناوری‌های کوچک سازگار نباشند. در نهایت، بازسازی توان پهپادی آمریکا را باید بخشی از تحول گسترده‌تر در موازنه قدرت نظامی جهان دانست. رقابت آینده تنها میان جنگنده‌ها و موشک‌های پیشرفته نخواهد بود؛ ظرفیت صنعتی، دسترسی به قطعات و سرعت نوآوری نیز نقش تعیین‌کننده‌ای خواهند داشت. پنتاگون با سرمایه‌گذاری تازه می‌کوشد فاصله خود را با رقبا کاهش دهد، اما دستیابی به تولید انبوه نیازمند عبور از موانع صنعتی، مالی و اداری است. پرسش اصلی آن است که آیا ساختار سنتی صنایع دفاعی آمریکا می‌تواند خود را با سرعت تحولات فناوری سازگار کند یا خیر. تحولات اخیر نشان می‌دهد پهپادها دیگر تجهیزات مکمل میدان نبرد نیستند؛ آنها به یکی از محورهای اصلی برنامه‌ریزی دفاعی قدرت‌های بزرگ تبدیل شده‌اند.