سرمقاله
صفحات روزنامه
اخبار آنلاین
مذاکرات سهجانبه روسیه، آمریکا و اوکراین در ابوظبی، با طرح پیشنهادی حساس درباره آینده امنیت کییف وارد مرحله تازهای شده است. واشنگتن در تلاش است موافقت مسکو را با ارائه تضمینهای امنیتی مشابه ماده پنج پیمان ناتو جلب کند؛ پیشنهادی که میتواند به یکی از مهمترین موضوعات اختلافی در مسیر پایان جنگ تبدیل شود. اهمیت این ابتکار در آن است که بدون عضویت رسمی اوکراین در ناتو، نوعی تعهد امنیتی برای جلوگیری از تکرار درگیریها ایجاد شود. بااینحال، پرسش اصلی همچنان پابرجاست: آیا روسیه حاضر خواهد شد سازوکاری را بپذیرد که از نگاه کییف ضامن امنیت آینده این کشور باشد؟ به گزارش از فایننشال تایمز، منابع آگاه اعلام کردهاند آمریکا از روسیه خواسته است با ارائه تضمینهای امنیتی به اوکراین، مشابه سازوکار دفاع دستهجمعی ناتو، موافقت کند. واشنگتن همچنین نظر مسکو را درباره احتمال ارائه تضمینهای مشابه از سوی مجموعه کشورهای عضو ناتو جویا شده است. ماده پنج پیمان آتلانتیک شمالی بر اصل دفاع دستهجمعی استوار است و حمله مسلحانه به یک عضو را موضوعی مرتبط با امنیت سایر اعضا میداند. بااینحال، ارائه تضمینی مشابه این ماده به کشوری خارج از ناتو، الزاماً به معنای برخورداری آن کشور از تمامی حقوق عضویت در این سازمان نیست. به گفته منابع فایننشال تایمز، چارچوب نهایی و ماهیت تعهدات احتمالی آمریکا و ناتو در قبال اوکراین را دونالد ترامپ تعیین خواهد کرد. همین موضوع نشان میدهد که جزئیات پیشنهاد هنوز نهایی نشده و دامنه تعهدات واشنگتن از مسائل تعیینکننده مذاکرات خواهد بود. مذاکرات ابوظبی در روزهای دهم و یازدهم نوامبر با حضور هیئتهای سه کشور برگزار میشود. ولادیمیر مدینسکی، دستیار رئیسجمهور روسیه، ریاست هیئت مسکو و رستم اومروف، رئیس سرویس اطلاعات خارجی اوکراین، ریاست هیئت کییف را بر عهده دارند. دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، اعلام کرده است که تمرکز اصلی گفتوگوها بر تضمینهای امنیتی خواهد بود و جزئیات در نشستهای غیرعلنی بررسی میشود. از منظر تحلیلی، مسئله اصلی برای طرفین تنها توقف درگیری نیست، بلکه تعیین ترتیبات امنیتی پس از جنگ است. اوکراین خواهان اطمینان از جلوگیری از تکرار حملات است، درحالیکه پذیرش تعهدات دفاعی غرب در قبال کییف میتواند با ملاحظات امنیتی مسکو تعارض پیدا کند. در نتیجه، موفقیت مذاکرات به یافتن فرمولی بستگی دارد که هم برای اوکراین قابل اتکا باشد و هم مخالفت روسیه را برنینگیزد. یکی از نکات قابل توجه نشست، غیبت کشورهای اروپایی از میز اصلی مذاکرات است. پسکوف تأکید کرده که قالب گفتوگوها از ابتدا سهجانبه تعیین شده و امکان حضور اروپا وجود ندارد. این وضعیت پرسشی مهم درباره نقش اتحادیه اروپا در تعیین آینده امنیت قاره ایجاد میکند. کشورهای اروپایی از حامیان اصلی اوکراین بودهاند، اما تصمیمگیری درباره تضمینهای امنیتی بدون مشارکت مستقیم آنها میتواند اجرای توافق احتمالی را پیچیده کند. بااینحال، جرد کوشنر، از مذاکرهکنندگان آمریکایی، اعلام کرده است که پیش از نشست ابوظبی، گفتوگوهای مثبتی با طرف اوکراینی و شرکای اروپایی انجام شده است. عبدالله بن زاید آل نهیان، وزیر امور خارجه امارات، در آغاز مذاکرات از رهبران سه کشور به دلیل اعتماد به میزبانی ابوظبی قدردانی کرد. کوشنر نیز گفت ترامپ از مذاکرهکنندگان خواسته تلاشهای خود را برای پایان مناقشه افزایش دهند. مدینسکی هم ابراز امیدواری کرد که حضور هیئتهای بزرگتر و حرفهایتر به پیشرفت مذاکرات کمک کند. باوجود این مواضع، دستیابی به توافق همچنان با موانع جدی روبهروست. تضمینهای امنیتی زمانی مؤثر خواهند بود که دامنه تعهدات، سازوکار اجرا و واکنش به نقض احتمالی توافق روشن باشد. نشست ابوظبی از این منظر آزمونی برای دیپلماسی واشنگتن محسوب میشود. اگر طرفین بتوانند درباره اصول امنیتی به تفاهم برسند، زمینه بررسی سایر اختلافات فراهم خواهد شد؛ اما تداوم شکاف بر سر نقش ناتو میتواند مذاکرات را با بنبستی تازه مواجه کند. مسئله اساسی اکنون تبدیل وعدههای سیاسی به تعهداتی قابل اجراست.