سرمقاله

لبنان پس از انفجار

جلال خوش‫چهره

گروه فرهنگ وهنر- احمد جهان بین؛ جدیدترین شنیده‌ها از صداوسیما حاکی از مشکلات عدیده مالی و دشواری هایی است که باعث شده مدیران این رسانه با ارائه راهکارهای مختلف و گاه عجیب سعی در کنترل نسبی اوضاع داشته باشند. ادغام، تجمیع و تعدیل از جمله گزینه های روی میز مدیران رسانه ملی است که برخی البته عامل اصلی مشکلات این رسانه را در مسائلی دیگر جستجو می کنند و طرح چنین مباحثی را در حکم مُسکنی مقطعی می دانند. رسانه ای با دایره مخاطبان وسیع که بنابه اسم ملی و وظیفه تعریف شده اش باید برای همه اقشار جامعه به یک نحو خدماتش را ارائه دهد؛ اما چیزی که در عمل با آن مواجه ایم عملکردی است که نقدهای فراوانی به این رویه صداوسیما چه در سیاست های کلی و راهبردی و چه در نحوه ساخت و تولید برنامه ها و مدیریت شبکه هایش وارد می سازد.
آفتابه لگن هفت دست...
مدیران صداوسیما اما در مقابل، با به میان کشیدن کمبود بودجه و مشکلات مالی، سعی در فرافکنی و یا دستکم منحرف کردن اذهان از توجه به دلایل اصلی وضعیت موجود دارند. تلاش برای ادغام شبکه های مختلف که در سال های فراوانی! با ذوق و شوق و به صورت فله ای اقدام به افتتاح و راه اندازی آن ها می کردند از جمله راهکارهای پیشنهادی است که این روزها سروصدای فراوانی در صداوسیما به پاکرده است. صرفاً نبود اعتبارات برای تولید برنامه و پر کردن کنداکتورهای این شبکه‌ها منجر به تصمیم گیری برای ادغام‌های تازه نشده است. تبدیل این تعداد شبکه‌های تلویزیون از کیفیت SD به کیفیت HD نیاز به پهنای باند فراوانی دارد که تجهیزات فعلی پاسخگوی این پهنای باند برای این تعداد شبکه نیست و دو راه می‌ماند: ادغام شبکه‌ها یا خرید صدها میلیون دلار تجهیزات؟گفته‌های اخیر علی‌اصغر پورمحمدی، معاون سیمای رسانه ملی درباره کمبود شدید بودجه در سازمان صداوسیما و ادغام شبکه‌هایی در رسانه ملی، منجر به گمانه‌زنی‌ها درباره ادغام‌ برخی دیگر از شبکه‌های تلویزیونی شد؛ ادغام‌هایی که ظاهرا تنها راهکار عملیاتی برای گذر از شرایط پیچیده و بحرانی سازمان صداوسیماست.
کمبود اعتبار و دشواری‌های مالی همیشگی
مدیران ارشد سازمان صداوسیما مدت‌های طولانی است از نبود اعتبارات و دشواری ادامه مدیریت رسانه ملی با وضع موجود سخن به میان می‌آورند؛ هرچند آگهی‌های بازرگانی بخشی از هزینه‌های رسانه ملی را پوشش می‌دهد، در عین بخش عمده اعتبار صداوسیما، متکی به آن بخش از ردیف بودجه صداوسیما در قانون بودجه سالیانه است که در عمل تخصیص می‌یابد.در چنین بستری، علی اصغر پورمحمدی معاون سیمای رسانه ملی گفت: «اکنون بودجه‌ای که به رسانه ملی اختصاص داده می‌شود، صرفاً به حقوق کارمندان و بازنشستگان اختصاص پیدا می‌کند و بودجه‌ای برای برنامه سازی نمی‌ماند. در نظر داریم برای سال آینده، شبکه‌ها را محدود و بودجه‌مان را صرف بهبود تولیدات شبکه‌ها کنیم؛ بنابراین، امکان دارد شبکه دیگری با شبکه مستند ادغام شود».سیاست ادغام شبکه‌های رسانه ملی، یکی از اقدامات موثر برای بهبود کیفیت تلویزیون بود، چون تلویزیون با محدودیت بودجه، توان تولید برنامه برای شبکه‌های ملی و شبکه‌های استانی را نیز ندارد و طبیعتاً افزایش سریع شبکه‌های ملی در یک روند چند ساله، تنها به توسعه کمی بدون نگاه بلندمدت منجر شده بود و کثرت شبکه‌های رادیو و تلویزیون حکم اقیانوسی به عمق یک سانتیمتر را یافته بود و البته این بخش، به تنهایی منجر به کاهش بازده رسانه ملی نشده است.مجموعه رسانه‌ای در سال‌های اخیر، آنچنان بزرگ شده که دیگر توان حرکت ندارد و چیزی ‌حدود ۸۵ درصد بودجه و درآمد‌هایش صرف پشتیبانی و نیروی انسانی مشتمل بر رسانه ملی با ۳۵ تا ۵۰ هزار کارمند رسمی، پیمانی و قرارداد کار معین می‌شود که بخش عمده‌ای از ایشان، نقش مستقیم حداقلی در تولید دارد و‌ شاید ‌حدود ۳۰۰ میلیارد تومان از بودجه رسانه ملی، صرف تولید شود.
تغییرات در رادیو با معاون جدید صدا
ادغام رادیو کتاب، تعطیلی شبکه‌های جهانی صدای آشنا ـ که سه کانال آسیا، اروپا و امریکاست ـ‌ ادغام شبکه رادیویی دانش با رادیو البرز، ادغام رادیو گلچین با رادیو فرهنگ، ادغام شبکه رادیویی نوا با شبکه قرآن و ادغام شبکه آوا با رادیو پیام نیز بخشی از تغییراتی بود که در رسانه ملی در‌‌ همان یک ماه نخست نسرین آبروانی، معاون تازه صدا رخ داد و منجر به تعدیل بیش از هزار تن در رادیو با شتابی قابل توجه شد.با آمدن اصغر پورمحمدی به معاونت سیما، ادغام و تغییر ماموریت تعدادی شبکه‌های تلویزیون از جمله ادغام شبکه تماشا در شبکه نمایش و ادغام برخی گروه‌ها و موسسات نظیر ادغام سیمافیلم در اداره کل نمایش سیما به قصد یکپارچه شدن فعالیت‌های موازی و بهره‌برداری بهینه از نیروی انسانی، اقداماتی بود که در این راستا در تلویزیون اجرایی شد. به این موارد باید ادغام اخیر انتشارات سروش در جام جم و برخی تجمیع‌های مدیریتی را هم افزود.با وجود این، آنچنان روند شبکه‌سازی در دوره مدیریت پیشین صداوسیما بدون فکر درباره هزینه نیروی انسانی و همچنین تولید برنامه برای این شبکه‌ها، پیگیری شده بود که با وجود این ادغام‌ها نیز راه نفس این غول رسانه‌ای باز نشد و همچنان رسانه ملی در کنار رقبایش به نفس نفس می‌افتد و بازدهی‌اش، هیچ نسبتی به نیروی انسانی و برخی شبکه‌های کم بازده ندارد.گفته‌های تازه مدیر تلویزیون ایران درباره ادغام که احتمالاً با برخی مقاومت‌های معمول سازمانی مواجه می‌شود، در همین راستا علنی شده تا آهسته آهسته گام‌هایی برای ادغام برخی شبکه‌ها برداشته شود و در این زمینه گمانه زنی‌هایی نیز مطرح می‌شود.
اینجا همه چیز در هم ادغام می شود
بر اساس این گمانه زنی‌ها که هنوز به تصمیم مدیریتی تبدیل نشده و در حد طرح ایده از سوی برخی صاحب نظران است، ادغام شبکه «مستند» با شبکه «چهار»، ادغام شبکه «بازار» با شبکه «پنج» و ادغام شبکه «سلامت» با شبکه «آموزش» دور از انتظار نیست و به نظر می‌رسید در صورت چنین اتفاقی، شاهد تجمیع برنامه‌های باکیفیت این شبکه‌ها و افزایش مخاطبان این شبکه‌های تلویزیون باشیم.البته صرفاً نبود اعتبارات برای تولید برنامه و پر کردن کنداکتورهای این شبکه‌ها، منجر به تصمیم گیری برای ادغام‌های تازه نشده و ارتقای کیفیت تصاویر رسانه ملی نیز نقش داشته است.تبدیل این تعداد شبکه‌های تلویزیون از کیفیت SD به کیفیت HD نیاز به پهنای باند فراوانی دارد که تجهیزات فعلی، پاسخگوی این پهنای باند برای این تعداد شبکه نیست و دو راه می‌ماند: ادغام شبکه‌ها یا خرید صدها میلیون دلار تجهیزات تازه برای تبدیل شبکه‌هایی نظیر «سلامت»، «مستند» و «بازار» به کیفیت HD. طبیعتاً ادغام این شبکه‌ها در شبکه‌هایی نظیر «چهار»، «پنج» و «آموزش» و استفاده از پهنای باند خالی شده سه شبکه برای رساندن کیفیت سه شبکه باقی مانده به کیفیت HD اقدام منطقی‌تری به نظر می‌رسد.
ادغام یک اجبار است نه انتخاب
رضا پارسیان نژاد، کارشناس رسانه و از تهیه کنندگان صداوسیما در گفتگو با ابتکار پیرامون بحث تعدد و ادغام شبکه ها در رسانه ملی گفت: اگرچه باید این بحث را از نگاه درون سازمانی مورد واکاوی قرار داد اما با توجه به شرایط موجود صداوسیما، بحث ذائقه مخاطبان و از سوی دیگر تعدد و تنوع رسانه های رقیب شامل ماهواره و فضاهای مجازی و ... باعث شد در مقطعی به تکثیر و افزایش شبکه ها به عنوان توسعه زیرساخت‌ها توجه زیادی شد که در زمان خود قابل تقدیر بود ولی شرایط امروز صداوسیما، مشکلات مالی، بحث مرحله گذار از آنالوگ به دیجیتال و تقویت کیفیت پخش و هزینه های آن باعث شده در این مقطع بحث ادغام نه به عنوان یک انتخاب بلکه به صورت یک اجبار بر مدیران صداوسیما تحمیل شود. وی در ادامه با اشاره به ظرفیت های بالای صداوسیما در زمینه نیروی کار و زیرساخت های فنی، تصریح کرد: صداوسیما از لحاظ نرم افزاری و سخت افزاری این توانایی و قابلیت را دارد که این مرحله را برای رسیدن به شرایط مطلوب از سر بگذراند؛ اگرچه تحت عنوان چابک سازی در یکی دوسال گذشته مجبور به تعدیل نیرو شد یا در حال حاضر بحث ادغام شبکه ها مطرح شده است.ضمن این که نباید از نظر دور داشت که بحث تحریم های خارجی چه در زمینه تجهیزات و سخت افزار و ماهواره ها و همینطور در بحث تهاجم فرهنگی و رقابت برای جذب مخاطب داخلی باعث شد صداوسیما تحت فشار مضاعفی قرار بگیرد که با توجه به پتانسیلی که وجود دارد رسانه ملی می تواند با بدست آوردن استقلال و رفع مشکلات و موانع مالی به شرایط مطلوبی دست یابد.پارسیان در ادامه افزود: همانطور که می دانید در یکی دوسال اخیر صداوسیما نتوانست در ساخت مجموعه های الف و فاخر مانند گذشته عمل کند و کاری هم اگر بود به کمک بخش خصوصی یا سرمایه گذاری دیگر نهادها شکل گرفت که امیدوارم این وضعیت تداوم نداشته باشد.این تهیه کننده صداوسیما در پایان تاکید کرد: مدیریت جدید رسانه ملی با شرایط سخت و دشواری مواجه اند ضمن این که تلاش های خوبی صورت گرفته و همچنین انتقادهایی هم وجود دارد ولی در برهه هایی که لازم بوده صداوسیما نقش تاثیرگذاری در مدیریت افکار عمومی داشته است. با این حال این مرحله گذار و به سلامت گذشتن از آن، در شکل گیری فضای کلی رسانه ملی در آینده، نقش بسیار حساس و تعیین کننده ای دارد که لازم است به این مسئله دقت ویژه ای شود.


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام